Όταν δεν ξέρεις ποια πλευρά να διαλέξεις, επιλέγεις τη νομιμότητα

Κάθε φορά που ξεσπάει νέα σκατοθύελλα στην περιοχή, μία κατά προτίμηση που να περιλαμβάνει Ισραήλ ή/και ΗΠΑ (γιατί, ας πούμε, ποιος χέστηκε για τον Συριακό εμφύλιο, την Υεμένη ή το Σουδάν, σωστά;) βγαίνουν οι γνωστές μοιρολογίστρες των σόσιαλ να μας ψάλλουν το ίδιο τροπάριο: Δεν κράζεις αρκετά ΗΠΑ και Ισραήλ; Είσαι με τους εισβολείς, τους ιμπεριαλιστές και τους γενοκτόνους. Επικρίνεις μια παράνομη επίθεση σε ένα κυρίαρχο κράτος επικαλούμενος το διεθνές δίκαιο; Είσαι με τους μουλάδες, την καταπίεση και τους τρομοκράτες. Πώς τα καταφέρνουμε και μετατρέπουμε μια παγκόσμια κρίση σε οπαδικό καυγά (η ειδικότητά μας, άλλωστε σ’ αυτόν τον τόπο σημείο αναφοράς για όλα είναι η μάπα), όπου το Διεθνές Δίκαιο είναι απλώς το λάβαρο που σηκώνουμε όταν μας βολεύει και το χρησιμοποιούμε για κωλόχαρτο όταν μας χαλάει το αφήγημα.

Εν τω μεταξύ μπορείς να είσαι ταυτόχρονα εναντίον και του Τραμπ και του Πούτιν και του Νετανιάχου και των αγιατολάδων του Ιράν. Είναι πολύ εύκολο ξέρετε, ονομάζεται γαμημένη κοινή λογική. Η οποία σε κάθε κρίση που ξεσπά συνήθως είναι η πρώτη που εκπαραθυρώνεται σαν πολιτικός αντίπαλος του Βλαδίμηρου. Όλα τ’ άλλα είναι απελπισμένες προσπάθειες κάποιων για επιβεβαίωση των “ορθών” θέσεων και της “σωστής πλευράς της ιστορίας”, ένα όργιο αυτοεκπληρούμενων προφητειών που τους καίει και τα εναπομείναντα ανέπαφα εγκεφαλικά κύτταρα. Αν έμειναν και καθόλου.

Η πλευρά που υποστηρίζει με πάθος την επέμβαση εστιάζει στον χαρακτήρα του καθεστώτος της Τεχεράνης, ένα στυγνό θεοκρατικό καθεστώς που καταπιέζει (και δολοφονεί) τις γυναίκες, εκτελεί αντιφρονούντες και εξάγει την αστάθεια μέσω τρομοκρατικών proxies, στερείται, κατά τη δυτική οπτική, ηθικής νομιμοποίησης. Υπάρχει βέβαια παγίδα. Η ιστορία δείχνει ότι η έξωθεν ανατροπή ενός τυράννου πολύ σπάνια οδηγεί αυτόματα στη δημοκρατία. Συχνά, το κακό που έπεται (εμφύλιος, χάος) είναι πολύ χειρότερο από τη σταθερή τυραννία που προηγήθηκε. Δείτε μόνο τι έγινε στις γειτονικές στο Ιράν χώρες. Στο Ιράκ η ανατροπή του Σαντάμ Χουσεΐν οδήγησε σε έναν αιματηρό εμφύλιο, την άνοδο του ISIS και τη διάλυση του κοινωνικού ιστού. Ο λαός απαλλάχθηκε από έναν δικτάτορα, αλλά βυθίστηκε σε μια δεκαετία τρόμου και πλήρους έλλειψης υποδομών. Στο Αφγανιστάν μετά από 20 χρόνια επέμβασης και τρισεκατομμύρια δολάρια, οι Ταλιμπάν επέστρεψαν στην εξουσία το 2021, με τη χώρα να βρίσκεται σε χειρότερη ανθρωπιστική κατάσταση από πριν. Και στις δύο περιπτώσεις η Δύση αποδεικνύεται ικανή να καταστρέψει μια δομή εξουσίας, αλλά ανίκανη να οικοδομήσει μια νέα, βιώσιμη και αποδεκτή από τον τοπικό πληθυσμό. Εξαίρεση φαίνεται να αποτελεί η (επίσης παράνομη) χειρουργική επέμβαση στη Βενεζουέλα για την απομάκρυνση του Μαδούρο. Εκεί η μετάβαση στη δημοκρατία φαίνεται ευκολότερη, από την άλλη βέβαια η Βενεζουέλα είναι σταθερότερη και πιο κοντά στη Δύση από το Ιράκ ή το Αφγανιστάν.

Η επίθεση στο Ιράν χωρίς εντολή του ΟΗΕ αποτελεί κατάφωρη παραβίαση του Διεθνούς Δικαίου.  Όταν μεγάλες δυνάμεις ενεργούν κατά το δοκούν, ακυρώνουν το κύρος του ΟΗΕ. Αν η Ουάσιγκτον μπορεί να επιτεθεί στο Ιράν επειδή το θεωρεί απειλή, τότε η Μόσχα ή το Πεκίνο αποκτούν το ηθικό άλλοθι να πράξουν το ίδιο στις δικές τους σφαίρες επιρροής. Ακόμα και μικρότερες αλλά περιφερειακά ισχυρές δυνάμεις, όπως πχ η Τουρκία, μπορεί να ξεθαρρέψει και να το παίζει νταής στην περιοχή της. Πρέπει να είσαι πολύ ηλίθιος να ζεις στην Κύπρο και να επικροτείς κάτι τέτοιο. Αφήστε που ο ορισμός του «στυγνού καθεστώτος» έχει γίνει λάστιχο. Κράτη με εξίσου αυταρχικές πρακτικές παραμένουν στο απυρόβλητο αν είναι σύμμαχοι της Δύσης (όπως για παράδειγμα η Σαουδική Αραβία, ένα από τα πιο απάνθρωπα καθεστώτα του πλανήτη), γεγονός που αποκαλύπτει ότι το κίνητρο είναι η γεωπολιτική ισχύς και όχι τα ανθρώπινα δικαιώματα.

Αν αποδεχτούμε ότι οι ΗΠΑ και το Ισραήλ έχουν το δικαίωμα να εισβάλλουν και να βομβαρδίζουν μια χώρα επειδή τη θεωρούν απειλή, παρία, τσαμπουκαλή ή επειδή διοικείται από ένα στυγνό καθεστώς τότε χαρίζουμε το απόλυτο επιχείρημα στον Ερντογάν. Με τι μούτρα θα επικαλεστούμε αύριο τα ψηφίσματα του ΟΗΕ για την Κύπρο, όταν σήμερα κλείνουμε το μάτι στην κατάργησή τους στο Ιράν; Αν η νομιμότητα γίνει μενού α λα κάρτ, μαντέψτε ποιο θα είναι αύριο το πρώτο πιάτο που θα σερβιριστεί στην Άγκυρα.

Όλα αυτά βέβαια έχουν να κάνουν με το πώς βλέπουμε εμείς, οι απ’ έξω, τα πράγματα μέσα από το φίλτρο της ιδεολογίας του καθενός και φυσικά τα συμφέροντα της χώρας του. Για τους Πέρσες, έναν αρχαίο και με πλούσιο πολιτισμό λαό εφάμιλλο των αρχαίων Ελλήνων (που παρά τη συνεχή αντιπαλότητα ως μεγάλες δυνάμεις της εποχής σέβονταν και θαύμαζαν ο ένας τον άλλον) που τους επιβλήθηκε πρώτα ο Σάχης και μετά οι αγιατολάδες, σημασία έχει τι θέλουν. Και οι πανηγυρισμοί για τον θάνατο του Χαμενεΐ (ειδικά μετά τη σφαγή 40.000 ανθρώπων στις πρόσφατες εξεγέρσεις κατά του καθεστώτος) δεν περνούν απαρατήρητοι. Εμείς νοιαζόμαστε για τη διεθνή νομιμότητα αλλά κι εκείνοι για την απαλλαγή τους από τη μέγγενη των αγιατολάδων. Και για τους δυο μας είναι θέμα επιβίωσης.

Όσο λοιπόν οι εγχώριοι στόκοι συναγωνίζονται στο ποιος θα ξεπλύνει καλύτερα τον εισβολέα της αρεσκείας του (τον Πούτιν στην Ουκρανία ή τους Τραμπ/Νετανιάχου στο Ιράν), ανοίγουν την Κερκόπορτα για τον επόμενο που θα αποφασίσει ότι η δική μας «πίσω αυλή» του ανήκει. Στην περίπτωση του Ιράν, δεν υπάρχει άσπρο και μαύρο. Υπάρχει ένα απολυταρχικό, δολοφονικό καθεστώς που καταπιέζει τον λαό του, και μια Δύση που παραβιάζει κάθε διεθνή συνθήκη για να το ανατρέψει. Όταν δεν ξέρεις ποια πλευρά να διαλέξεις, επιλέγεις τη νομιμότητα. Όχι γιατί είμαστε ηθικοί, αλλά γιατί για την Κύπρο τουλάχιστον, η νομιμότητα είναι ό,τι μας απέμεινε.