Προσοχή στο κενό

Και οι δύο έγιναν σύμβολα αγώνα και αντίστασης απέναντι σε ένα σάπιο, δυσλειτουργικό κράτος, απαιτώντας δικαιοσύνη. Η Αντριάνα με την οικογένειά της δίνουν ακόμα τον μοναχικό τους αγώνα στα δικαστήρια. Η Μαρία προχώρησε από τις συγκεντρώσεις και τις τηλεοπτικές εμφανίσεις ένα (τεράστιο) βήμα παραπέρα με την ίδρυση του πολιτικού φορέα «Ελπίδα για τη Δημοκρατία», μεταπηδώντας από τη θεωρία της ριζικής ανανέωσης του κράτους στην πρακτική προσπάθεια εφαρμογής της.

Αν ήταν μόνο τόσο απλά τα πράγματα.

Στο συγκεκριμένο ζήτημα, η Μαρία Καρυστιανού είναι απολύτως άτρωτη. Το πρόβλημα αρχίζει όταν η μονοθεματική οργή επιχειρεί να μετεξελιχθεί σε ολιστική πολιτική πλατφόρμα. Τα κόμματα δεν ψηφίζουν νομοσχέδια μόνο για την ασφάλεια των σιδηροδρόμων. Καλούνται να πάρουν θέση για την οικονομία, την εξωτερική πολιτική, την παιδεία και τα ανθρώπινα δικαιώματα. Κι εκεί αρχίζουν τα παράδοξα. Χαρακτηριστικότερο παράδειγμα είναι η δημόσια τοποθέτηση της κ. Καρυστιανού τον περασμένο Ιανουάριο, όταν εξέφρασε την άποψη ότι το δικαίωμα των γυναικών στην άμβλωση θα έπρεπε να τεθεί σε «δημόσια διαβούλευση», αναγνωρίζοντας παράλληλα «δικαιώματα στο έμβρυο». Σε μια στιγμή, το προοδευτικό ακροατήριο που την αποθέωνε για τον αγώνα της απέναντι στο σύστημα, πάγωσε, διαπιστώνοντας πως σε ζητήματα θεμελιωδών δικαιωμάτων της γυναίκας, οι θέσεις της ταυτίζονται περισσότερο με ακροδεξιούς, θρησκόληπτους σχηματισμούς παρά με τη σύγχρονη ευρωπαϊκή λογική. Στην παρουσίαση του κινήματος στη Θεσσαλονίκη, η παρουσία του απόλυτου εκφραστή της ρωσικής προπαγάνδας Θανάση Αυγερινού και της μονίμως αγανακτισμένης Κατερίνας -I’m HELLENE!- Μουτσάτσου, απλά επιβεβαίωσε την ιδεολογική κατεύθυνση της «Ελπίδας». Η ιδρυτική διακήρυξη φέρει όλα τα χαρακτηριστικά ενός πολυσυλλεκτικού, catch-all, «αντισυστημικού» κινήματος: υπόσχεται κάθαρση, δικαιοσύνη, προστασία της πρώτης κατοικίας, πάταξη της διαφθοράς, έλεγχο των τραπεζών και «επιστροφή της εξουσίας στον λαό». Σας θυμίζει κάτι; Αυτό αποδεικνύει ότι το προσωπικό δίκιο σε μια εθνική τραγωδία δεν αποτελεί λευκή επιταγή ορθολογισμού και κριτικής ικανότητας για όλα τα υπόλοιπα κοινωνικά ζητήματα. Αρκούν τα (αδιαμφισβήτητα αγνά) κίνητρα χωρίς τα πολιτικά προσόντα;

Η απάντηση είναι ένα εμφατικό όχι. Η πολιτική δεν είναι (μόνο) θέμα ενσυναίσθησης· απαιτεί ιδεολογικό βάθος, τεχνοκρατική επάρκεια και ικανότητα σύνθεσης. Όταν οι μη επαγγελματίες πολιτικοί βγαίνουν από τη ζώνη ασφαλείας της καταγγελίας (στην οποία διαπρέπουν) και καλούνται να παράξουν λύσεις, συχνά καταφεύγουν είτε σε αόριστα, ρομαντικά ευχολόγια είτε σε έναν άκρατο, ωμό λαϊκισμό. Η οργή λειτουργεί εξαιρετικά ως καύσιμο για να ξεκινήσεις το αυτοκίνητο, αλλά δεν μπορεί ποτέ να χρησιμεύσει ως τιμόνι.

Με το που έσκασε η «Ελπίδα» στο ελλαδικό πολιτικό σκηνικό, συμπτωματικά μαζί με το κόμμα του Αλέξη Τσίπρα με την ίσως πιο WTF? ονομασία ever ΕΛ.Α.Σ (απλή συνωνυμία με Βελουχιώτη και... Ελληνική Αστυνομία), αμέσως κυριάρχησαν στις δημοσκοπήσεις. Σταθερά δεύτερη η ΕΛ.Α.Σ σε εκείνες τριών εταιρειών, 4ο κόμμα η «Ελπίδα» σε δύο και 3ο σε μία, με ΠΑΣΟΚ, ΣΥΡΙΖΑ και Πλεύση να απειλούνται περισσότερο από τους νέους παίκτες. Πριν οι φίλοι Ελλαδίτες «αντισυστημικοί» αρχίσουν να πανηγυρίζουν και να ονειρεύονται ηρωική αποδόμηση του συστήματος, να τους θυμίσουμε λίγο το κυπριακό προηγούμενο, που, αν και ξεχωριστές χώρες και διαφορετικές οι συνθήκες, το πολιτικό σκηνικό, η κρατική ανεπάρκεια, η διάβρωση των θεσμών και η οργίλη συμπεριφορά του εκλογικού σώματος, δεν διαφέρουν και πολύ.

Αυτό που παρακολουθούμε τώρα στην Ελλάδα είναι σε πλήρη εναρμόνιση με το δικό μας μετεκλογικό τοπίο μετά τις βουλευτικές του περασμένου Μαΐου. Το ΑΛΜΑ του Οδυσσέα Μιχαηλίδη και η «Άμεση Δημοκρατία» του Φειδία Παναγιώτου πούλησαν ακριβώς το ίδιο προϊόν στο εκλογικό σώμα: Οι αδιάφθοροι «απέξω» που έρχονται ως σωτήρες να γκρεμίσουν τους διεφθαρμένους «από μέσα». Οι πρώτες δημοσκοπήσεις τους έδειχαν πολύ ψηλά, ακριβώς όπως τώρα την «Ελπίδα» και την ΕΛ.Α.Σ, όμως το άνοιγμα της κάλπης έδειξε μια τελείως διαφορετική εικόνα (αμφότερα περιορίστηκαν σε 4 βουλευτές με σχετικά περιορισμένο αντίκτυπο). 

Βέβαια, αυτά που ακολούθησαν τις εκλογές ήταν ακόμα χειρότερα: Ο «αντισυστημικός» τιμωρός Οδυσσέας Μιχαηλίδης (ΑΛΜΑ) και η θεωρητικά προοδευτική και ανυποχώρητη Ειρήνη Χαραλαμπίδου, καταλήγουν στο μετεκλογικό παζάρι να συνομιλούν (και) με το ΕΛΑΜ προκειμένου να βγουν τα κουκιά για την εκλογή του Προέδρου της Βουλής. Όταν η καρέκλα απαιτεί πλειοψηφίες, οι ιδεολογικές κόκκινες γραμμές και η «κάθαρση» μπαίνουν βολικά στην αναμονή. Από την άλλη, ο Φειδίας Παναγιώτου, που ο ίδιος εξελέγη ευρωβουλευτής καβαλώντας το κύμα της χαλαρής και απολιτίκ αντισυστημικότητας, ενώ μας άφησε κληρονομιά στη Βουλή τέσσερις κλώνους του, περνά το κατώφλι του Προεδρικού για να διαβεβαιώσει τον Νίκο Χριστοδουλίδη ότι η παρουσία της ΑΔ στο Εθνικό Συμβούλιο θα είναι «σοβαρή και μετρημένη», γιατί οι 31.332 συμπολίτες μας ψήφισαν το κόμμα τους για τη... σοβαρότητα που τη διέπει. Αλίμονο. Τι έγινε ρε παιδιά, από το αντάρτικο των social media, βρεθήκαμε στο «μάλιστα κύριε Πρόεδρε» σε χρόνο dt. Η πλήρης όμως απομυθοποίηση έρχεται από τη δήλωση του (βουλευτή πλέον) Γιάννη Λαούρη ότι η επιλογή του κόμματος για τον νέο Πρόεδρο της Βουλής ΔΕΝ θα τεθεί σε ψηφοφορία στο περίφημο app Agora. Εκείνο το εργαλείο που μας είχαν ζαλίσει τον έρωτα προεκλογικά ότι αποτελεί την απόλυτη επανάσταση της λαϊκής κυριαρχίας, μέσω της οποίας «ο λαός θα αποφασίζει για όλα» και «κάθε κοινοβουλευτικός εκπρόσωπος θα μετατρέπεται σε δούρειο ίππο άμεσης δημοκρατίας μέσα σε ένα κοινοβουλευτικό περιβάλλον», μπήκε στο αθόρυβο με την πρώτη σοβαρή θεσμική απόφαση. How the mighty have fallen!

Η πολιτική είναι ένα ωμό, βρώμικο και συχνά κυνικό επάγγελμα. Όσοι εισέρχονται με τον μανδύα του ηθικού σταυροφόρου καταλήγουν σύντομα μπροστά σε ένα δίλημμα: είτε θα παραμείνουν στο περιθώριο ως γραφικοί καταγγέλλοντες χωρίς πρακτικό αποτέλεσμα, είτε θα γίνουν αναπόσπαστο κομμάτι του ίδιου συστήματος, απογοητεύοντας τους ψηφοφόρους τους.

Μήπως τελικά αυτού του είδους τα κόμματα-πυροτεχνήματα λειτουργούν απλώς ως η τέλεια βαλβίδα αποσυμπίεσης, επιτρέποντας στο ίδιο το σύστημα να εκτονώνει τον θυμό της κοινωνίας χωρίς να χρειάζεται να αλλάξει απολύτως τίποτα στον πυρήνα του;

Όπως λένε και στο μετρό παιδιά, προσοχή στο κενό.