Αντικείμενο της συνάντησης θα είναι, επισήμως, η κατάσταση στη Γάζα και οι προοπτικές για την επόμενη ημέρα.
Η επαναλαμβανόμενη αυτή πρόσκληση δεν περνά απαρατήρητη, καθώς καταδεικνύει τη βαρύτητα που αποδίδει ο Αμερικανός Πρόεδρος στον ρόλο της Ελλάδας και της Κύπρου στην ευρύτερη περιοχή της Ανατολικής Μεσογείου. Ιδίως η Λευκωσία, ως κράτος-μέλος της Ευρωπαϊκής Ένωσης με άμεση γεωπολιτική εγγύτητα στη Μέση Ανατολή, φαίνεται να αντιμετωπίζεται από την Ουάσιγκτον ως ένας συνομιλητής με ειδικό βάρος, παρά το μικρό της μέγεθος.
Σύμφωνα με πληροφορίες, η Κυπριακή Δημοκρατία εμφανίζεται θετική στη συμμετοχή της στο «Συμβούλιο Ειρήνης» αποκλειστικά και μόνο σε ό,τι αφορά τη συζήτηση για την ανθρωπιστική διάσταση της κρίσης στη Γάζα και, ειδικότερα, το ζήτημα της ανοικοδόμησης της περιοχής μετά τις εκτεταμένες καταστροφές. Η Λευκωσία διαμηνύει, ωστόσο, με σαφήνεια ότι δεν συμφωνεί και δεν προτίθεται να εμπλακεί σε οποιαδήποτε άλλη ατζέντα, ιδίως εάν αυτή αγγίζει πολιτικές ή γεωστρατηγικές ρυθμίσεις που θα μπορούσαν να παρακάμψουν το διεθνές δίκαιο ή τα υφιστάμενα θεσμικά πλαίσια.
Αντίστοιχα, προσεκτική στάση τηρεί και η Αθήνα, η οποία αξιολογεί την πρόσκληση υπό το πρίσμα τόσο των ελληνοαμερικανικών σχέσεων όσο και της συνολικής στάσης της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Δεν είναι τυχαίο ότι, μέχρι στιγμής, η πλειονότητα των κρατών-μελών της ΕΕ εμφανίζεται επιφυλακτική ή αρνητική απέναντι στην πρωτοβουλία Τραμπ, με ελάχιστες εξαιρέσεις. Η στάση αυτή αντανακλά την ανησυχία ότι το νέο σχήμα ενδέχεται να λειτουργήσει ανταγωνιστικά προς υφιστάμενους διεθνείς οργανισμούς.
Η ιδέα για τη δημιουργία του «Συμβουλίου Ειρήνης» δεν προέκυψε τυχαία. Σύμφωνα με διπλωματικές πηγές, ο Ντόναλντ Τραμπ φέρεται να επεξεργάζεται εδώ και καιρό την ιδέα ενός νέου διεθνούς φόρουμ, το οποίο θα λειτουργεί υπό την άμεση επιρροή των Ηνωμένων Πολιτειών και θα έχει ως αποστολή τη διαχείριση μεγάλων διεθνών κρίσεων. Η Γάζα αποτελεί, κατά τον Αμερικανό Πρόεδρο, το πρώτο μεγάλο τεστ αυτής της πρωτοβουλίας.
Σε αυτό το πλαίσιο, δεν λείπουν οι εκτιμήσεις ότι ο ίδιος ο Τραμπ επιδιώκει, εμμέσως ή αμέσως, να περιορίσει τον ρόλο του Οργανισμού Ηνωμένων Εθνών, τον οποίο έχει κατ’ επανάληψη επικρίνει στο παρελθόν ως αναποτελεσματικό και δυσκίνητο. Αν και επισήμως δεν γίνεται λόγος για «εκτόπιση» του ΟΗΕ, πολλοί παρατηρητές θεωρούν ότι το «Συμβούλιο Ειρήνης» θα μπορούσε να εξελιχθεί σε έναν παράλληλο μηχανισμό λήψης αποφάσεων, με σαφώς πιο περιορισμένη συμμετοχή και μεγαλύτερο έλεγχο από την Ουάσιγκτον.
Σε αυτό το σημείο, ανακύπτει εύλογα το ερώτημα κατά πόσο ο Αμερικανός Πρόεδρος θα μπορούσε να επιχειρήσει, μέσω του «Συμβουλίου Ειρήνης», να ανοίξει και το Κυπριακό, εκτός των καθιερωμένων πλαισίων των Ηνωμένων Εθνών. Ένα τέτοιο ενδεχόμενο θα ήταν ιδιαίτερα επικίνδυνο για τη Λευκωσία, καθώς θα υπονόμευε το συμφωνημένο διεθνές πλαίσιο λύσης, τα ψηφίσματα του Συμβουλίου Ασφαλείας και τον ρόλο του ΟΗΕ ως εγγυητή της διαδικασίας. Η μεταφορά του Κυπριακού σε ένα άτυπο, αμερικανοκεντρικό φόρουμ, χωρίς σαφείς κανόνες και ισορροπίες, θα μπορούσε να ανοίξει την πόρτα σε πιέσεις, τετελεσμένα ή «δημιουργικές» λύσεις εις βάρος της Κυπριακής Δημοκρατίας. Γι’ αυτό και η Λευκωσία εμφανίζεται αποφασισμένη να αποκλείσει κάθε συζήτηση που θα υπερβαίνει αυστηρά το θέμα της Γάζας.
Μέσα σε αυτό το σύνθετο σκηνικό, η συμμετοχή ή μη της Ελλάδας και της Κύπρου αποκτά ιδιαίτερη σημασία. Από τη μία πλευρά, η παρουσία τους θα μπορούσε να τους προσδώσει ρόλο «γέφυρας» μεταξύ ΗΠΑ και Ευρωπαϊκής Ένωσης. Από την άλλη, ελλοχεύει ο κίνδυνος να νομιμοποιηθεί μια πρωτοβουλία που ενδέχεται να αποδυναμώνει το πολυμερές σύστημα διεθνούς διακυβέρνησης.
Το βέβαιο είναι ότι οι αποφάσεις που θα ληφθούν τις επόμενες ημέρες σε Αθήνα και Λευκωσία δεν θα αφορούν μόνο την τρέχουσα κρίση στη Γάζα, αλλά και τον ευρύτερο ρόλο που επιθυμούν να διαδραματίσουν σε ένα διεθνές περιβάλλον που μεταβάλλεται ραγδαία.
