Η Δρ. Erin Clabough, καθηγήτρια Ψυχολογίας στο Πανεπιστήμιο της Βιρτζίνια, υποστηρίζει ότι ο τρόπος με τον οποίο εκπαιδεύονται τα παιδιά – με έμφαση στην επίδοση, τους βαθμούς και τη συνεχή αξιολόγηση – συχνά υπονομεύει την περιέργεια και την ευημερία τους. Το αποτέλεσμα, όπως σημειώνει στο The Conversation, είναι μια γενιά νέων ενηλίκων που φτάνει στο πανεπιστήμιο… ήδη εξαντλημένη.
Πρόσφατη έρευνα σε περισσότερους από 84.000 φοιτητές έδειξε ότι περίπου 1 στους 3 ανέφερε μέτριο ή σοβαρό άγχος, ενώ παρόμοιο ποσοστό δήλωσε συμπτώματα κατάθλιψης.
Στα μικρά παιδιά, η μάθηση είναι συνήθως φυσική και απολαυστική. Η περιέργεια ενεργοποιεί τον εγκέφαλο, προκαλεί έκκριση ντοπαμίνης και δημιουργεί έναν κύκλο ανακάλυψης και ικανοποίησης. Το παιδί θέλει να μάθει επειδή η ίδια η απάντηση το ανταμείβει. Όσο όμως μεγαλώνει, η μάθηση συνδέεται όλο και περισσότερο με εργασίες, εξετάσεις, επιδόσεις και βαθμούς. Η αξιολόγηση αρχίζει να κυριαρχεί και η περιέργεια περιορίζεται, ειδικά όταν δεν εξυπηρετεί άμεσα το πρόγραμμα σπουδών.
Η Δρ. Clabough αναγνωρίζει ότι οι βαθμοί μπορούν να λειτουργήσουν ως εργαλείο οργάνωσης και παρακολούθησης της προόδου. Ωστόσο, επισημαίνει ότι δεν αποτυπώνουν πάντα τι πραγματικά μαθαίνει ένα παιδί. Αντίθετα, πολλές φορές εντείνουν την πίεση: τον φόβο της αποτυχίας, το άγχος για τις εξετάσεις, τις προσδοκίες των γονέων και τον ανταγωνισμό με τους συμμαθητές.
Η ιδέα ότι λίγο άγχος βοηθά την απόδοση έχει βαθιές ρίζες. Η Δρ. Clabough υπενθυμίζει ότι μια παλιά θεωρία για το «βέλτιστο» επίπεδο άγχους στηρίχθηκε σε πειράματα με ποντίκια, τα οποία μάθαιναν να κινούνται σε λαβύρινθο αποφεύγοντας το ηλεκτροσόκ. Όμως αυτό, σημειώνει, δεν ήταν μάθηση με την έννοια της ανακάλυψης. Ήταν μάθηση αποφυγής του φόβου και του πόνου. Όταν το ζώο απέφευγε το ηλεκτροσόκ, η ανταμοιβή δεν ήταν η γνώση, αλλά η διαφυγή.
Κάτι αντίστοιχο μπορεί να συμβεί και στο σχολείο, όταν η πίεση γίνεται βασικό εργαλείο παρακίνησης. Τα παιδιά δεν μαθαίνουν να αγαπούν τη γνώση αλλά να αποφεύγουν την αποτυχία.
Το χρόνιο άγχος δεν επηρεάζει μόνο τη διάθεση αλλά και τον αναπτυσσόμενο εγκέφαλο. Η Δρ. Clabough εξηγεί ότι, με τον καιρό, μπορεί να αναδιαμορφώσει τον ιππόκαμπο, την περιοχή που συνδέεται με τη μνήμη, δυσκολεύοντας τη μάθηση. Ταυτόχρονα, ενδέχεται να μειώσει την απόκριση στη ντοπαμίνη, κάνοντας τις εμπειρίες να φαίνονται λιγότερο ικανοποιητικές – κάτι που θυμίζει συμπτώματα κατάθλιψης.
Παράλληλα, επηρεάζει τον προμετωπιαίο φλοιό, που σχετίζεται με τη λήψη αποφάσεων και τη διαχείριση του στρες. Οπότε, κάθε νέο στρεσογόνο ερέθισμα γίνεται πιο δύσκολο στη διαχείριση, ενώ το άγχος παύει να είναι αντίδραση και γίνεται προεπιλογή.
Η Χάνα, φοιτήτρια της Δρ. Clabough, χρειάστηκε χρόνια για να απομακρυνθεί από τις συνήθειες που είχε χτίσει στο λύκειο. Ξυπνούσε πολύ νωρίς, διάβαζε ασταμάτητα, κυνηγούσε κάθε στόχο με απόλυτη πειθαρχία. Η μάθηση είχε ταυτιστεί με την ακαμψία.
Με ημερολόγιο, διάβασμα και ψυχοθεραπεία, άρχισε να αναγνωρίζει τα μοτίβα που είχε εσωτερικεύσει. Σταδιακά, κατάφερε να ξεχωρίσει την πραγματική μάθηση από αυτό που η ίδια αποκαλούσε «προγραμματισμό».
Για τη Δρ. Clabough, η ιστορία της Χάνα δείχνει κάτι ευρύτερο: ακόμη κι αν το εκπαιδευτικό σύστημα δηλώνει ότι θέλει να καλλιεργήσει ανθρώπους που αγαπούν τη μάθηση, στην πράξη συχνά παράγει μαθητές αγχωμένους, εξουθενωμένους και φοβισμένους.
Η ίδια άλλαξε τον τρόπο διδασκαλίας της όταν συνειδητοποίησε πόσοι φοιτητές αντιμετωπίζουν προβλήματα ψυχικής υγείας. Στο μάθημά της, δεν βασίζεται πια μόνο στη διάλεξη αλλά δίνει περισσότερο χώρο στην περιέργεια, στη συνεργασία, σε παραδείγματα από την πραγματική ζωή, στην επιλογή και στον αναστοχασμό.
Δεν απορρίπτει την προσπάθεια ούτε την πρόκληση. Αντίθετα, τονίζει ότι η μάθηση χρειάζεται επιμονή. Όμως άλλο η προσπάθεια και άλλο ο φόβος.
Το πρώτο βήμα, καταλήγει η Δρ. Clabough, είναι να αναγνωριστεί ότι το σχολείο μπορεί να λειτουργεί με καύσιμο το άγχος – όχι επειδή αυτός ήταν ο στόχος, αλλά επειδή για πολύ καιρό δεν δόθηκε αρκετή προσοχή στο αποτέλεσμα.
ΠΗΓΗ: ygeiamou.gr
Ακολουθήστε το Tothemaonline.com στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις
Συλλυπητήρια εκ μέρους της Πολιτείας εξέφρασε σήμερα ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας κ. Νίκος Χριστοδουλίδης προς τις οικογένειες όσων έχασαν τη ζωή τους την περασμένη βδομάδα κατά την κακοκαιρία αλλά και με το ναυάγιο στην Κερύνεια.
