ΠτΔ: Ικανοποίηση για την αναβάθμιση της κυπριακής οικονομίας – Στη Νέα Υόρκη με το βλέμμα στο Κυπριακό
Ο πρόεδρος της Δημοκρατίας εκφράζει ικανοποίηση για την νέα αναβάθμιση της κυπριακής οικονομίας.
Ένα κορνάρισμα στο φανάρι, ένας οδηγός που δεν ξεκινά αμέσως, μια απότομη αλλαγή λωρίδας, μια προσπέραση που γίνεται στο παρά πέντε και ξαφνικά η ένταση ανεβαίνει. Στους δρόμους της Κύπρου, ειδικά με την επιστροφή στην καθημερινότητα του Σεπτεμβρίου, η εικόνα της αυξημένης κίνησης γίνεται ξανά μέρος της καθημερινότητας.
Δεν υπάρχει, ωστόσο, κάποιος επίσημος δείκτης που να μετρά πόσες φορές κορνάρουν οι οδηγοί στην Κύπρο και να αποδεικνύει ότι σήμερα κορνάρουμε περισσότερο από ό,τι πριν από μερικά χρόνια. Υπάρχουν όμως στοιχεία που δείχνουν τη γενικότερη εικόνα της οδικής συμπεριφοράς και ένα ενδιαφέρον επιστημονικό ερώτημα: γιατί όταν ο δρόμος γεμίζει, νιώθουμε ότι γεμίζει και με νεύρα;
Περισσότερα αυτοκίνητα, περισσότερη ένταση;
Ο Σεπτέμβριος είναι χαρακτηριστικός μήνας για να αντιληφθεί κανείς αυτή την αλλαγή. Ήδη από τις αρχές του μήνα καταγράφηκε αυξημένη κίνηση στους κυπριακούς δρόμους, με την επιστροφή εκπαιδευτικών και εργαζομένων, ενώ η επιστροφή των μαθητών αναμενόταν να επιβαρύνει ακόμη περισσότερο την κυκλοφορία.
Στη Μέση Εκπαίδευση τα μαθήματα άρχισαν στις 7 Σεπτεμβρίου, ενώ στη Δημοτική Εκπαίδευση στις 14 Σεπτεμβρίου. Αυτό σημαίνει ότι πλέον το πρωινό δρομολόγιο περιλαμβάνει ξανά σχολεία, γονείς, λεωφορεία, εργαζόμενους και χιλιάδες επιπλέον μετακινήσεις.
Η εικόνα αυτή δεν σημαίνει αυτομάτως ότι η κίνηση «δημιουργεί» επιθετικούς οδηγούς. Σημαίνει όμως ότι υπάρχουν περισσότερες στιγμές καθυστέρησης, περισσότερα οχήματα σε περιορισμένο χώρο και περισσότερες ευκαιρίες για μια συμπεριφορά να γίνει αντιληπτή ως ενοχλητική ή προκλητική.
Και κάπου εδώ αρχίζει το πραγματικό ερώτημα.
Το κορνάρισμα είναι μόνο η κορυφή του παγόβουνου
Όταν μιλάμε για επιθετική οδήγηση, η κόρνα είναι μόνο μία από τις συμπεριφορές που έχουν μελετηθεί επιστημονικά.
Σε μελέτη των David Shinar και Richard Compton, που δημοσιεύθηκε το 2004 στο Accident Analysis & Prevention, παρατηρήθηκαν περισσότερες από 2.000 επιθετικές οδηγικές συμπεριφορές σε 72 ώρες και σε έξι διαφορετικά σημεία. Παράλληλα, παρατηρήθηκε δείγμα 7.200 οδηγών. Οι συμπεριφορές που καταγράφηκαν περιλάμβαναν κορνάρισμα, απότομο κόψιμο μπροστά από άλλο όχημα και προσπέραση από τη ΛΕΑ.
Η μελέτη βρήκε ισχυρή γραμμική σχέση ανάμεσα στον αριθμό των οχημάτων στον δρόμο και στη συχνότητα των επιθετικών συμπεριφορών. Όμως οι ερευνητές έκαναν μια σημαντική διευκρίνιση: η αυξημένη συχνότητα επιθετικών ενεργειών σε μεγαλύτερη κυκλοφορία οφειλόταν σε μεγάλο βαθμό και στο γεγονός ότι υπήρχαν απλώς περισσότερα αυτοκίνητα στον δρόμο. Όταν, όμως, η αυξημένη κίνηση συνδυαζόταν με μεγαλύτερη πίεση χρόνου, η πιθανότητα επιθετικής συμπεριφοράς αυξανόταν.
Με άλλα λόγια, δεν είναι μόνο πόσα αυτοκίνητα υπάρχουν. Είναι και το πόσο πιεσμένος νιώθει ο οδηγός ότι είναι ο χρόνος του.
Μας φταίει λοιπόν η κίνηση; Ναι και όχι
Εδώ τα πράγματα γίνονται ακόμη πιο ενδιαφέροντα.
Μια άλλη μελέτη, των Timo Lajunen, Dianne Parker και Heikki Summala, εξέτασε τη σχέση μεταξύ κυκλοφοριακής συμφόρησης και επιθετικής οδήγησης σε Βρετανία, Φινλανδία και Ολλανδία. Οι ερευνητές δεν βρήκαν στατιστικά σημαντική σχέση ανάμεσα στη συχνότητα οδήγησης σε ώρες αιχμής και την επιθετική οδήγηση.
Άρα η επιστημονική εικόνα δεν είναι «έχει κίνηση, άρα έχουμε νεύρα».
Πιο σωστά, η διεθνής έρευνα δείχνει ότι η κυκλοφοριακή συμφόρηση μπορεί να αποτελεί μέρος της εξίσωσης, αλλά δεν αρκεί από μόνη της για να εξηγήσει την επιθετική συμπεριφορά πίσω από το τιμόνι.
Και αυτό έχει σημασία για την Κύπρο, γιατί δεν μπορούμε να πάρουμε μια μελέτη που έγινε σε άλλες χώρες και να πούμε ότι αποδεικνύει τι συμβαίνει στους Κυπρίους οδηγούς.
Τι δείχνουν οι αριθμοί της Κύπρου
Η Αστυνομία Κύπρου έχει δημοσιεύσει επίσημο αρχείο με τα στατιστικά τροχαίας για την περίοδο 2021-2025, καθώς και ξεχωριστό αρχείο για το πρώτο εξάμηνο του 2026.
Τα στοιχεία δείχνουν μια σημαντική πτώση από το 2021 μέχρι το 2023, όταν καταγράφηκαν 34 θάνατοι, αλλά στη συνέχεια ο αριθμός αυξήθηκε ξανά στους 41 το 2024 και στους 45 το 2025.
Υπάρχει, ωστόσο, μια σημαντική προσοχή όταν κοιτάμε τα τροχαία του 2025: η Αστυνομία αναφέρει ότι από την 1η Ιανουαρίου 2025 άλλαξε η διαδικασία καταγραφής των οδικών συγκρούσεων στο μηχανογραφημένο σύστημα. Ως αποτέλεσμα, τα μη θανατηφόρα τροχαία του 2025 δεν μπορούν να συγκριθούν απευθείας με τα προηγούμενα χρόνια. Τα θανατηφόρα, αντίθετα, παραμένουν συγκρίσιμα.
Οι αριθμοί αφορούν θανάτους και όχι αριθμό τροχαίων συγκρούσεων. Επίσης, δεν αποτελούν από μόνοι τους μέτρο «επικινδυνότητας» μιας επαρχίας, καθώς το αρχείο δεν δίνει ως παρονομαστή τον πληθυσμό, τον αριθμό οχημάτων ή τα συνολικά χιλιόμετρα που διανύονται.
Η Λεμεσός καταγράφει 57 θανάτους στην πενταετία και η Λευκωσία 51, ενώ ακολουθούν η Λάρνακα με 42, η Πάφος με 25 και η Αμμόχωστος με 22.
Κινητό, ταχύτητα, απροσεξία: Τι συμβαίνει πίσω από το τιμόνι;
Εδώ βρίσκεται ίσως ένα από τα πιο σημαντικά ζητήματα: τι συμβαίνει στην πραγματικότητα πίσω από το τιμόνι;
Τα στοιχεία της Αστυνομίας για το 2025 καταγράφουν την απρόσεκτη ή αφηρημένη οδήγηση ως παράγοντα σε 11 θανατηφόρες οδικές συγκρούσεις. Σε άλλες οκτώ περιπτώσεις, η αιτία συνδέθηκε με είσοδο στο αντίθετο ρεύμα, ενώ πέντε θανατηφόρες συγκρούσεις αποδόθηκαν σε οδήγηση υπό την επήρεια αλκοόλ, τέσσερις σε λάθη πεζών και δύο στην υπερβολική ταχύτητα. Η χρήση κινητού τηλεφώνου αποτελεί, μεταξύ άλλων, σημαντικό παράγοντα απόσπασης της προσοχής κατά την οδήγηση.
Οι αριθμοί αυτοί δεν αποδεικνύουν ότι οι οδηγοί στην Κύπρο είναι «πιο επιθετικοί». Καταδεικνύουν, ωστόσο, ότι η απόσπαση προσοχής, η μη τήρηση βασικών κανόνων και οι λανθασμένες αποφάσεις πίσω από το τιμόνι εξακολουθούν να έχουν σοβαρές συνέπειες.
Και αυτό μας φέρνει ξανά στην καθημερινή εικόνα των κυπριακών δρόμων, όπου ένα κορνάρισμα, μια απότομη αλλαγή λωρίδας ή μια επικίνδυνη προσπέραση μπορεί να μετατρέψει μια συνηθισμένη διαδρομή σε μια έντονη εμπειρία.
Γιατί ο άλλος οδηγός μας φαίνεται ότι «φταίει»;
Ένα από τα πιο ενδιαφέροντα στοιχεία της οδήγησης είναι ότι πολλές φορές δεν αντιδρούμε μόνο σε αυτό που κάνει ο άλλος, αλλά στο πώς ερμηνεύουμε αυτό που κάνει.
Ο οδηγός που δεν ξεκινά αμέσως στο φανάρι μπορεί να θεωρεί απλώς ότι δεν πρόσεξε. Ο οδηγός πίσω του, όμως, μπορεί να το αντιληφθεί ως αδιαφορία ή ως σκόπιμη καθυστέρηση.
Κάποιος που αλλάζει λωρίδα μπορεί να θεωρεί ότι έκανε μια φυσιολογική κίνηση. Ο άλλος μπορεί να αισθανθεί ότι «του έκλεισε τον δρόμο».
Και τότε έρχεται η κόρνα.
Και μετά ίσως ένα δεύτερο κορνάρισμα.
Και μια απότομη επιτάχυνση.
Και μια προσπέραση.
Η διεθνής έρευνα έχει εξετάσει ακριβώς αυτή τη μετάβαση από τον εκνευρισμό στην επιθετική αντίδραση. Σε έρευνα σε περισσότερους από 2.500 οδηγούς σε Βρετανία, Φινλανδία και Ολλανδία, οι ερευνητές εξέτασαν ποιες καταστάσεις στον δρόμο προκαλούν θυμό και πότε ο θυμός αυτός μετατρέπεται σε επιθετική συμπεριφορά.
Έχουμε πράγματι γίνει πιο επιθετικοί;
Εδώ η απάντηση χρειάζεται προσοχή.
Δεν έχουμε διαθέσιμο κυπριακό στατιστικό που να μετρά την επιθετική οδήγηση σε βάθος χρόνου.
Δεν υπάρχει, δηλαδή, ένας δείκτης που να μας επιτρέπει να πούμε ότι το 2026 οι οδηγοί κορνάρουν ή «κόβουν» περισσότερο από το 2021.
Αυτό που έχουμε είναι μια σειρά από στοιχεία για τις παραβάσεις και τις συνέπειες της οδικής συμπεριφοράς, καθώς και στοιχεία για τα θανατηφόρα τροχαία.
Και αυτά δείχνουν μια εικόνα που αξίζει προσοχής: 202 άνθρωποι έχασαν τη ζωή τους στους δρόμους της Κυπριακής Δημοκρατίας την πενταετία 2021-2025, ενώ το 2025 ο αριθμός των νεκρών ανέβηκε στους 45, από 34 το 2023.
Παράλληλα, το πρώτο εξάμηνο του 2026 καταγράφηκαν 20 θανατηφόρες συγκρούσεις και 20 θάνατοι, σύμφωνα με το προσωρινό αρχείο της Αστυνομίας. Από τους 20 νεκρούς, οι οκτώ ήταν μοτοσικλετιστές.
Άρα τι συμβαίνει τελικά στους δρόμους;
Ίσως το ερώτημα δεν είναι αν «τρελαθήκαμε όλοι» πίσω από το τιμόνι.
Η επιστήμη δεν δίνει μια τόσο απλή απάντηση. Η κίνηση μπορεί να αυξάνει τις αφορμές για εκνευρισμό, αλλά δεν αρκεί από μόνη της. Η πίεση χρόνου, ο τρόπος με τον οποίο αντιλαμβανόμαστε τη συμπεριφορά των άλλων και η δική μας ικανότητα να ελέγξουμε την αντίδρασή μας μπορούν να παίξουν ρόλο.
Και στην Κύπρο, οι αριθμοί μάς δείχνουν κάτι πολύ πιο συγκεκριμένο: η απροσεξία, η απόσπαση προσοχής, το αλκοόλ, η ταχύτητα και άλλες παραβάσεις εξακολουθούν να μετατρέπουν μια λάθος απόφαση σε πραγματικό κίνδυνο.
Ίσως λοιπόν το πιο χαρακτηριστικό σύμβολο της έντασης στον δρόμο να είναι πράγματι η κόρνα.
Αλλά η κόρνα κρατάει μόνο λίγα δευτερόλεπτα.
Μια λάθος κίνηση πίσω από το τιμόνι μπορεί να κρατήσει μια ζωή.
Όλα τα αναλυτικά στοιχεία για τα τροχαία και τις οδικές παραβάσεις είναι διαθέσιμα στην επίσημη ιστοσελίδα της Αστυνομίας Κύπρου.
