«χημικά για πάντα»” από τα 30 τυχαία επιλεγμένα τρόφιμα που αγοράστηκαν από την αλυσίδα σούπερ μάρκετ Tesco ανάμεσα στα οποία κονσέρβες τόνου, λουκάνικα, μπιφτέκια, σολομός, αυγά, γάλα και τυρί, σε κανένα δεν απουσίαζαν τα PFAS, δηλαδή οι πολυφθοριωμένες αλκυλικές ουσίες που είναι ευρύτερα γνωστές ως «αιώνια χημικά». Να σημειωθεί ότι η Tesco διαθέτει πάνω από 3.000 καταστήματα στο Ηνωμένο Βασίλειο, και είναι η μεγαλύτερη αλυσίδα της χώρας.
Τα PFAS αποτελούν μια ομάδα άνω των 5.000 συνθετικών χημικών που απαντώνται σε πολλά καταναλωτικά προϊόντα, από συσκευασίες τροφίμων έως ρούχα, και χαρακτηρίζονται από την ιδιότητά τους να μην αποδομούνται στο περιβάλλον και να συσσωρεύονται στον ανθρώπινο οργανισμό με την πάροδο του χρόνου. Έχουν συνδεθεί με επιπλοκές εγκυμοσύνης, βλάβες στο ήπαρ και καρκίνους όπως του νεφρού, των όρχεων και, σε ορισμένες μελέτες, του θυρεοειδούς, με τους κινδύνους να αυξάνονται όσο οι ουσίες συσσωρεύονται στον οργανισμό.
Ο επικεφαλής της χημείας περιβάλλοντος στο Πανεπιστήμιο του Μπέρμιγχαμ χαρακτήρισε «ανησυχητικό» το γεγονός ότι PFAS ανιχνεύτηκαν σε κάθε μεμονωμένο δείγμα που εξετάστηκε. Η εκτελεστική διευθύντρια της Foodrise τόνισε ότι το εύρημα δεν αναμενόταν και εξέφρασε ανησυχία για την ιδιαίτερα έντονη παρουσία τους στα ψάρια, σε μια εποχή που οι κυβερνητικές κατευθύνσεις συστήνουν 2 μερίδες ψαριού την εβδομάδα.
Tα ψάρια με τις υψηλότερες συγκεντρώσεις
Οι συγκεντρώσεις PFAS μετρήθηκαν σε νανογραμμάρια ανά γραμμάριο τροφίμου. Τα υψηλότερα επίπεδα εντοπίστηκαν στα φιλέτα μπακαλιάρου (1,198 ng/g), στις σαρδέλες σε άλμη (1,192 ng/g), στα λουκάνικα γαλοπούλας (0,899 ng/g), στα χοτ ντογκ σε άλμη (0,838 ng/g) και στα καπνιστά φιλέτα σκουμπριού (0,605 ng/g). Ακολουθούσε το πλήρες αγελαδινό γάλα (0,564 ng/g), ενώ χαμηλότερες, αλλά ανιχνεύσιμες ποσότητες βρέθηκαν και σε προϊόντα όπως το τυρί cheddar (0,111 ng/g), τα αυγά (0,106 ng/g), οι γαρίδες, τα μύδια και το βοδινό μπριζολάκι. Το χαμηλότερο αποτέλεσμα καταγράφηκε στις καρδιές αρνιού (0,002 ng/g), αλλά και αυτό παρέμεινε θετικό.
Οι ποσότητες αυτές είναι μικρές σε απόλυτους αριθμούς, καθώς ένα νανογραμμάριο είναι το ένα δισεκατομμυριοστό του γραμμαρίου. Η Ευρωπαϊκή Αρχή για την Ασφάλεια των Τροφίμων έχει ορίσει ότι η μέση εβδομαδιαία πρόσληψη συγκεκριμένων PFAS δεν πρέπει να υπερβαίνει τα 4,4 νανογραμμάρια ανά κιλό σωματικού βάρους, κάτι που για έναν ενήλικα 70 κιλών αντιστοιχεί σε περίπου 300 νανογραμμάρια PFAS εβδομαδιαίως. Ωστόσο ορισμένοι επιστήμονες υποστηρίζουν ότι και αυτά τα όρια ενδέχεται να μην αντικατοπτρίζουν πλήρως τους κινδύνους, δεδομένης της ικανότητας των ουσιών να συσσωρεύονται στον οργανισμό διαρκώς και της ευρείας έκθεσης από πολλαπλές πηγές ταυτόχρονα.
Το ερώτημα για τα άλλα σούπερ μάρκετ
Απαντώντας στα ευρήματα της έρευνας, η Tesco δεν αμφισβήτησε την παρουσία των ουσιών στα δείγματα, αλλά υποστήριξε ότι οι συγκεντρώσεις τους δεν παραβιάζουν τα ισχύοντα κανονιστικά πρότυπα, προσθέτοντας ότι οι προμηθευτές της εργάζονται ήδη για την προσαρμογή στις νέες ευρωπαϊκές απαιτήσεις που αφορούν τη χρήση PFAS στις συσκευασίες τροφίμων. Σύμφωνα με την αλυσίδα, τα προϊόντα ιδιωτικής ετικέτας της παραμένουν σε πλήρη συμμόρφωση με το υφιστάμενο ρυθμιστικό πλαίσιο. Η οργάνωση όμως κάλεσε την αλυσίδα να ανακαλέσει τα προϊόντα που βρέθηκαν να περιέχουν υψηλά επίπεδα PFAS και να ενημερώσει τους πελάτες της πώς θα διασφαλίσει την ασφάλεια των τροφίμων της στο μέλλον. Ταυτόχρονα επισημαίνει ότι τα ευρήματα πιθανότατα δεν αφορούν αποκλειστικά τη συγκεκριμένη αλυσίδα. Τα PFAS εισέρχονται στην τροφική αλυσίδα κυρίως μέσω μολυσμένου νερού και εδάφους, επηρεάζοντας ιδιαίτερα τα ψάρια, καθώς και μέσω της συσκευασίας και της επεξεργασίας τροφίμων. Πρόκειται δηλαδή για μια συστημική μόλυνση της αγροτικής παραγωγής και του περιβάλλοντος, και όχι για πρόβλημα συγκεκριμένης εταιρείας ή κατηγορίας προϊόντων. Οι ερευνητές εκτιμούν ότι το πιο σημαντικό στοιχείο της έρευνας δεν είναι η συγκέντρωση σε μεμονωμένα προϊόντα, αλλά η 100% ανίχνευση σε όλα τα δείγματα ανεξαρτήτως κατηγορίας, εύρημα που υποδηλώνει πανταχού παρούσα έκθεση για την πλειονότητα του πληθυσμού που αγοράζει αυτά τα καθημερινά τρόφιμα.
Πηγή: cibum.gr