Γιατί λέμε λευκά ψέματα – Πόσο αθώα είναι τελικά;

Αν και αυτό μοιάζει λυπηρό, στην πραγματικότητα πρόκειται για μικρά και κοινωνικά αποδεκτά ψέματα, τα λεγόμενα «λευκά ψέματα». Ο Christian L. Hart, Ph.D., Καθηγητής Ψυχολογίας στο Texas Woman’s University, εξηγεί τη φύση αυτών των αναληθειών αλλά και πόσο τελικά είναι αθώα.

Τι είναι τα λευκά ψέματα

Τα λευκά ψέματα διαφέρουν σημαντικά από τα «μεγάλα» ή σκόπιμα παραπλανητικά ψέματα. Πρόκειται για μικρές, συνήθως ασήμαντες ανακρίβειες που δεν έχουν στόχο να βλάψουν κάποιον. Αντίθετα, λέγονται για να διατηρηθούν οι κοινωνικές ισορροπίες, να αποφευχθεί η αμηχανία ή να προστατευτούν τα συναισθήματα των άλλων.

Ένα απλό παράδειγμα είναι η απάντηση «περάσαμε πολύ ωραία» σε ένα βαρετό ραντεβού ή το «δεν πειράζει καθόλου» όταν κάτι στην πραγματικότητα μας ενόχλησε.

Τι λέει η επιστημονική έρευνα;

Σύμφωνα με τον ειδικό, η σύγχρονη έρευνα έχει εξετάσει τα λευκά ψέματα και τον ρόλο που διαδραματίζουν. Όπως σημειώνει, και σύμφωνα με μελέτες, «οι άνθρωποι λένε λευκά ψέματα όταν η αλήθεια θα ήταν υπερβολικά περίπλοκη, άβολη ή κουραστική». Σύμφωνα, μάλιστα, με μια μελέτη, κάποιοι επιλέγουν ένα μικρό ψέμα στη θέση μιας προσβλητικής αλήθειας.

Άλλες έρευνες δείχνουν ότι όσοι λένε πάντα την αλήθεια, ακόμα και όταν αυτή η αλήθεια είναι ενοχλητική, θεωρούνται κοινωνικά αδέξιοι.

Γιατί οδηγούμαστε στο να πούμε ένα τέτοιο μικρό ψεματάκι; 

Ο καθηγητής αναφέρει ότι οι ερευνητές έχουν διερευνήσει περαιτέρω τι παρακινεί τους ανθρώπους να λένε «λευκά ψέματα». Τέσσερις είναι οι βασικοί λόγοι:

• Ευγένεια και διακριτικότητα: Για να μην πληγώσουμε τους άλλους ή να διατηρήσουμε καλούς τρόπους.
• Προστασία της εικόνας μας: Για να αποφύγουμε ντροπή ή να διατηρήσουμε την αυτοεκτίμησή μας.
• Ιεραρχικές σχέσεις: Για να μην έρθουμε σε σύγκρουση με άτομα εξουσίας, όπως προϊστάμενοι.
• Διατήρηση σχέσεων: Για να αποφευχθούν συγκρούσεις και να διατηρηθεί η αρμονία.

Στην ουσία, τα λευκά ψέματα λειτουργούν ως ένα «κοινωνικό λιπαντικό» που κάνει τις ανθρώπινες σχέσεις πιο ομαλές.

Είναι τελικά αθώα;

Η επιστήμη δείχνει ότι δεν αξιολογούμε όλα τα ψέματα με τον ίδιο τρόπο. Μια μελέτη που ανέλυσε τις διαφορές τους, διαπίστωσε ότι τα λεγόμενα «πραγματικά» ψέματα έχουν συνήθως κακόβουλη πρόθεση, σοβαρές συνέπειες και εξυπηρετούν τον ίδιο τον ψεύτη. Αντίθετα, τα λευκά ψέματα θεωρούνται πιο ακίνδυνα, καθώς συχνά ωφελούν τον άλλον ή τη σχέση. Επιπλέον, τα λευκά ψέματα δεν είναι πάντα εντελώς ψευδή – συχνά αποτελούν μια «ήπια διαστρέβλωση» της αλήθειας.

Τέλος, διαφέρουν ως προς την ηθική αξιολόγηση: τα πραγματικά ψέματα θεωρούνται λανθασμένα, ενώ τα λευκά σε μεγάλο βαθμό αποδεκτά.

Συμπέρασμα

Το σημαντικό είναι ότι το τι θεωρείται «λευκό ψέμα» δεν είναι απόλυτο. Εξαρτάται από την οπτική γωνία. «Αυτό που μπορεί να φαίνεται σαν μια χειρονομία φροντίδας υποστήριξης και συμπόνιας από την οπτική γωνία ενός ψεύτη θα μπορούσε εξίσου εύκολα να θεωρηθεί ως μια προδοσία πίστης από την οπτική γωνία του ατόμου στο οποίο λένε ψέματα» εξηγεί.

Με άλλα λόγια, η διαφορά ανάμεσα σε ένα «αθώο» και ένα «σοβαρό» ψέμα δεν βρίσκεται μόνο στο περιεχόμενο, αλλά και στο πώς επηρεάζει τον αποδέκτη.

ΠΗΓΗ: ygeiamou.gr