Στο επίκεντρο αυτής της διαδρομής βρίσκεται η 26χρονη Νίκη με σύνδρομο down, που αποδεικνύει καθημερινά ότι η αξιοπρέπεια της εργασίας δεν γνωρίζει περιορισμούς.

«Μου αρέσει που έχω δικό μου μισθό»
Η ιστορία της Νίκης είναι η πιο ηχηρή απάντηση σε κάθε διστακτικό εργοδότη. Η ίδια θυμάται την πρώτη μέρα στη δουλειά της με ενθουσιασμό: «Ένιωθα υπέροχα. Ένιωσα ότι έχω ανθρώπους που με υποστηρίζουν», λέει χαρακτηριστικά στο ThemaOnline. Σήμερα, εργάζεται σε καφετέρια και παρόλο που η καθημερινότητα έχει κούραση, η ικανοποίηση της δημιουργίας υπερνικά τα πάντα. «Είμαι πολύ περήφανη για αυτό που κάνω. Κουράζομαι όταν καθαρίζω συνέχεια την κουζίνα και πλένω τα πιάτα, παρόλα αυτά νιώθω καλά που το κάνω».
Όμως η εργασία γι' αυτήν σημαίνει και κάτι παραπάνω: ανεξαρτησία. «Μου αρέσει που έχω δικό μου μισθό. Φυλάω τα χρήματα αυτά για να πάω ταξίδι στην Σεούλ», σημείωσε, στέλνοντας ένα ξεκάθαρο μήνυμα προς όσους φοβούνται να εμπιστευτούν άτομα με τη δική της ιδιαιτερότητα: «Θα του έλεγα να μου δώσει την ευκαιρία να του δείξω ότι μπορώ».

Το εκπαιδευτικό «τείχος» και η μάχη για τα αυτονόητα
Ωστόσο, η πορεία προς την πλήρη συμπερίληψη στην Κύπρο μοιάζει με αγώνα δρόμου μετ' εμποδίων. Ο Πρόεδρος του Παγκύπριου Συνδέσμου Συνδρόμου Down, Αντρέας Χριστοδούλου, επισημαίνει ότι το εκπαιδευτικό σύστημα παραμένει δέσμιο διαχωριστικών πρακτικών. «Οι ειδικές μονάδες μέσα στα σχολεία είναι το πιο διαχωριστικό πλαίσιο που θα μπορούσε να υπάρχει. Είναι ένας διαχωρισμός ανεπίτρεπτος», τονίζει.
Η έλλειψη κρατικής μέριμνας γίνεται αισθητή και στο οικονομικό σκέλος, με τα επιδόματα να μην συμβαδίζουν με το κόστος ζωής. «Εδώ και 20 χρόνια το επίδομα αναπηρίας είναι 848 ευρώ. Για τις θεραπείες ενός παιδιού 12 ετών μπορεί να χρειάζονται γύρω στα 1200 ευρώ τον μήνα. Θεωρούμε ότι το κόστος ζωής πριν 20 χρόνια είναι το ίδιο με σήμερα;», αναρωτιέται ο κ. Χριστοδούλου, υπογραμμίζοντας την ανάγκη για αποδέσμευση του επιδόματος από το ΕΕΕ.

Εκπαιδεύοντας τους εργοδότες του αύριο
Το πρόβλημα της ένταξης επεκτείνεται και μετά το σχολείο, καθώς η απουσία επίσημου απολυτηρίου περιορίζει δραστικά τις προοπτικές. Η Κλαίρη Λόντου, κλινική ψυχολόγος και επιστημονική διευθύντρια του Ιδρύματος «Τοξότης», εξηγεί πως «το γεγονός ότι στο σχολείο τους δίνουν απλά ένα χαρτί και όχι απολυτήριο, σημαίνει ότι δεν μπορούν να πάvε ούτε κολλέγιο. Αυτόματα περιορίζονται οι χώροι εργασίας που μπορούν να δουλέψουν».
Ο «Τοξότης» αναλαμβάνει μια κρίσιμη αποστολή, εκπαιδεύοντας τόσο τα ίδια τα άτομα όσο και το προσωπικό των επιχειρήσεων. «Σίγουρα δεν πρέπει να αναμένουμε από ανθρώπους που δεν είναι ειδικοί να ξέρουν πώς θα αντιμετωπίσουν ένα άτομο με οποιαδήποτε αναπηρία. Εδώ ερχόμαστε εμείς και παρέχουμε αυτή την εκπαίδευση, αν και θεωρώ ότι αυτό θα έπρεπε να γίνεται από την Κυβέρνηση», σημειώνει η κ. Λόντου.

«Η πιο μεγάλη ευλογία που χτύπησε την πόρτα μας»
Πίσω από τις διεκδικήσεις, βρίσκεται η ουσία της ανθρώπινης επαφής. Ο κ. Χριστοδούλου περιγράφει τη γέννηση ενός παιδιού με σύνδρομο Down με έναν τρόπο που ανατρέπει κάθε προκατάληψη: «Θα έλεγα σε έναν νέο γονιό ότι έχει χτυπήσει την πόρτα του η πιο μεγάλη ευλογία και η πιο μεγάλη ευτυχία. Αλλάζουν οι προτεραιότητές σου, όλη σου η ζωή προς το καλύτερο. Η πιο μικρή χαρά που θα σου δώσει το παιδί με σύνδρομο Down αξίζει πολλές χαρές από τις "μεγάλες" που κυνηγάμε και είναι ανούσιες».
Η 21η Μαρτίου μας υπενθυμίζει ότι η συμπερίληψη δεν είναι μια προαιρετική πράξη καλοσύνης, αλλά η βάση μιας κοινωνίας που δίνει χώρο σε όλους να ονειρεύονται — είτε αυτό είναι ένα χρυσό μετάλλιο, είτε ένα ταξίδι στη Σεούλ.