Ο Πρόεδρος της Ρωσικής Ομοσπονδίας συνεχάρη τον Πατριάρχη για την επέτειο, υπογραμμίζοντας τον ιστορικό ρόλο, που διαχρονικά διαδραματίζει η Ρωσική Εκκλησία στη διαμόρφωση της εθνικής ταυτότητας και στη στήριξη της κοινωνικής συνοχής.
Ο Βλαντίμιρ Πούτιν σημείωσε ότι από την ενθρόνιση του Πατριάρχη Κυρίλλου και έπειτα, η εκκλησιαστική οργάνωση στη Ρωσία έχει ενισχυθεί ουσιαστικά: οι ενορίες και οι εκκλησιαστικοί θεσμοί απέκτησαν μεγαλύτερη συνοχή, γεγονός που —όπως τόνισε— επέτρεψε την αποτελεσματικότερη άσκηση του ποιμαντικού έργου. «Πρόκειται για προσωπικά σας επιτεύγματα», ανέφερε χαρακτηριστικά, εκφράζοντας την ευγνωμοσύνη του για τη συμβολή του Πατριάρχη στη ζωή της Εκκλησίας και της κοινωνίας.
Από την πλευρά του, ο Πατριάρχης Μόσχας ευχαρίστησε τον Πρόεδρο και αναφέρθηκε εκτενώς στο σημερινό μοντέλο συνεργασίας Εκκλησίας και Πολιτείας στη Ρωσία, το οποίο χαρακτήρισε ιδιαίτερο —αν όχι μοναδικό— στην ιστορία του Χριστιανισμού, ιδίως υπό το πρίσμα της ρωσικής εμπειρίας. Υπενθύμισε περιόδους στενής σύνδεσης της Εκκλησίας με την κρατική εξουσία, αλλά και τις δεκαετίες σκληρών διωγμών μετά την επανάσταση, επισημαίνοντας ότι η σημερινή κατάσταση αποτυπώνει έναν ορθό και ισορροπημένο τρόπο συνύπαρξης.
Ο Πατριάρχης Κυρίλλος τόνισε πως η θέση, που κατέχει σήμερα η Εκκλησία στη ρωσική κοινωνία της επιτρέπει να προσφέρει ουσιαστική πνευματική στήριξη στον λαό, ενώ εξέφρασε την ευγνωμοσύνη του προς τον Βλαντίμιρ Πούτιν για την προσωπική του συμβολή στην ενίσχυση των σχέσεων Εκκλησίας και Κράτους, ευχόμενος ο Θεός να τον ενδυναμώνει στο έργο του.
Ο Ρώσος Πρόεδρος υπενθύμισε ότι η πορεία αυτή ξεκίνησε ήδη από την εποχή της προεδρίας του Μπόρις Γέλτσιν και την πατριαρχία του Αλεξίου Β΄, επισημαίνοντας πως η ίδια κατεύθυνση συνεχίζεται και σήμερα.
17η επέτειος ενθρόνισης
Την 1η Φεβρουαρίου 2026, η Ρωσική Ορθόδοξη Εκκλησία τελέστηκε πανηγυρική Θεία Λειτουργία στον Καθεδρικό Ναό του Χριστού Σωτήρος στη Μόσχα για την 17η επέτειο της ενθρόνισης του Πατριάρχη Κυρίλλου. Σε ναούς και μοναστήρια σε ολόκληρη τη Ρωσία αναπέμφθηκαν προσευχές υπέρ του Προκαθημένου της Εκκλησίας, ενώ οι πιστοί και ο κλήρος απέστειλαν ευχές για τη συνεχιζόμενη πνευματική καθοδήγηση. Πριν από την ακολουθία, προσκύνησε τα ιερά λείψανα του Αγίου Φιλαρέτου, Μητροπολίτου Μόσχας, τιμώντας την παράδοση των συνοδικών προκατόχων του.
Ο Πατριάρχης Κυρίλλος και ο σημερινός ρόλος του
Με σπουδές στη θεολογία και πολυετή εμπειρία σε διοικητικά και διπλωματικά εκκλησιαστικά καθήκοντα, ο Πατριάρχης Κύριλλος έχει καταστεί μια από τις πιο επιδραστικές θρησκευτικές μορφές στη Ρωσία των τελευταίων δύο δεκαετιών.
Ο Κυρίλλος, κατά κόσμον Βλαντίμιρ Μιτροφάνωφ, ανέλαβε τα καθήκοντά του το 2009. Κατά τη διάρκεια της πατριαρχίας του, η Εκκλησία έχει ενταχθεί ενεργά σε τομείς όπως η εκπαιδευτική διακονία, η νεανική εργασία, κοινωνική πρόνοια, και η οικογενειακή υποστήριξη.
Παράλληλα, η ρωσική Εκκλησία έχει ενισχύσει τον ρόλο της σε διεθνείς θρησκευτικές συναντήσεις και διαλόγους, παρότι οι σχέσεις με άλλες Ορθόδοξες Εκκλησίες έχουν περάσει κρίσεις, ειδικά εξαιτίας των γεωπολιτικών εντάσεων, με πιο αντιπροσωπευτικό παράδειγμα το ζήτημα της Ουκρανικής Εκκλησίας — ένα πεδίο που έχει προκαλέσει έντονες αντιπαραθέσεις στην παγκόσμια Ορθοδοξία – αναδεικνύοντας τη σύνθετη διεθνή διάσταση της θρησκευτικής πολιτικής της Ρωσίας.
Εκκλησία και Κράτος στη Ρωσία – Το ιστορικό υπόβαθρο και οι σύγχρονες προκλήσεις
Μετά την Οκτωβριανή Επανάσταση του 1917 και την εγκαθίδρυση της Σοβιετικής Ένωσης, το νέο καθεστώς υιοθέτησε την κρατική αθεΐα ως επίσημη ιδεολογία. Αυτό σήμαινε ότι ο θρησκευτικός κόσμος αντιμετωπίστηκε ως κίνδυνος για την σοσιαλιστική «πρόοδο»: η περιουσία της Εκκλησίας κατασχέθηκε, οι θρησκευτικές δραστηριότητες περιθωριοποιήθηκαν και οι πιστοί —ιδιαίτερα οι ορθόδοξοι ιερείς— υπέστησαν διώξεις, ακόμη και εκτελέσεις. Τουλάχιστον 28 επίσκοποι και πάνω από 1.200 ιερείς εκτελέστηκαν στα πρώτα χρόνια του καθεστώτος, ενώ χιλιάδες πιστοί υπέστησαν διώξεις.
Ως απόρροια των εξελίξεων, μέχρι τα μέσα του 20ού αιώνα, η εκκλησία είχε σε μεγάλο βαθμό καταρρεύσει οργανωτικά: χιλιάδες ναοί έκλεισαν, οι καμπάνες σιώπησαν και η θρησκευτική ζωή περιορίστηκε δραστικά. Κατά την περίοδο του Νικήτα Χρουστσόφ (1958–1964), εντάθηκε νέα εκστρατεία «κατά της θρησκείας»: περίπου 12.000 ναοί έκλεισαν και χιλιάδες κληρικοί φυλακίστηκαν ή έπαψαν να λειτουργούν.
Ωστόσο, η θέση της Εκκλησίας άρχισε να αλλάζει στα τέλη της δεκαετίας του 1980, με την εισαγωγή των πολιτικών «περεστρόικα» και «γλασνόστ» του Μιχαήλ Γκορμπατσώφ. Το κράτος ‘χαλάρωσε’ τον έλεγχο στη θρησκευτική ζωή, βελτιώνοντας de facto τη θέση των εκκλησιών και επιτρέποντας την επιστροφή ορισμένων κτιρίων σε θρησκευτική χρήση. Η επισήμως εορτασθείσα χιλιοστή επέτειος της Χριστιανισμού της Ρωσίας το 1988 σήμανε έναν συμβολικό μετασχηματισμό: μια αλλαγή στη δημόσια στάση προς την Ορθοδοξία.
Με την πτώση της Σοβιετικής Ένωσης το 1991, η Εκκλησία αποκαταστάθηκε σε μεγάλο βαθμό ως κοινωνικός και πνευματικός παράγοντας· πολλές εκκλησίες που είχαν κλείσει επανήλθαν στη λειτουργία, και η πίστη άρχισε να παίζει ξανά σημαντικό ρόλο στη δημόσια ζωή.
Από τα τέλη της δεκαετίας του 1990 και ιδίως μετά την άνοδο του Βλαντίμιρ Πούτιν στην εξουσία, η σχέση μεταξύ Εκκλησίας και Κράτους στη Ρωσία γνώρισε μια νέα φάση συνεργασίας. Η κυβέρνηση ενίσχυσε θεσμικά και οικονομικά τη Ρωσική Ορθόδοξη Εκκλησία, αναγνωρίζοντας τον ρόλο της ως «κοινωνικού σταθεροποιητή» και στοιχείου εθνικής ταυτότητας.
ΠΗΓΗ: Πρώτο Θέμα