Ο ρόλος του κρύου στην πρώτη γραμμή άμυνας
Αρχικά, τόσο το (κοινό) κρυολόγημα όσο και η γρίπη προκαλούνται από επιβλαβή μικρόβια – όχι από τον ψυχρό αέρα – τα οποία μεταδίδονται από άνθρωπο σε άνθρωπο μέσω αναπνευστικών σταγονιδίων ή με τη φυσική επαφή. Γιατί, λοιπόν, τα ποσοστά των σχετικών λοιμώξεων αυξάνονται τους χειμερινούς μήνες; Διότι η πτώση του υδραργύρου και η χαμηλή υγρασία παίζουν καθοριστικό ρόλο, καθώς «επιτρέπουν» σε παθογόνα (π.χ. τον ιό της γρίπης ή τον κορωνοϊό) να επιβιώνουν και να παραμένουν μολυσματικά για μεγαλύτερο χρονικό διάστημα.
Επίσης, ο ξηρός αέρας ευνοεί το «ταξίδι» των μικροσωματιδίων που απελευθερώνονται όταν οι άνθρωποι αναπνέουν, μιλούν, βήχουν ή φτερνίζονται, επιμηκύνοντάς το και αυξάνοντας την πιθανότητα να τα εισπνεύσουν άλλα άτομα. Ο ίδιος παράγοντας επηρεάζει και την άμυνα του οργανισμού μας έναντι των λοιμώξεων: η εισπνοή κρύου, ξηρού αέρα προκαλεί αγγειοσυστολή, η οποία μειώνει τη ροή του αίματος στους ιστούς. Αυτό μπορεί να αποδυναμώσει τις τοπικές ανοσολογικές αποκρίσεις (στον βλεννογόνο της μύτης και στις αναπνευστικές οδούς), που ενεργοποιούνται για την ανίχνευση και εξάλειψη των παθογόνων πριν προκαλέσουν λοίμωξη.
Συνδυαστικά, αυτές οι επιδράσεις μπορούν να καταστείλουν τις πρώτες γραμμές άμυνας του σώματος στη μύτη και τον λαιμό. Με απλά λόγια: ο κρύος αέρας δεν δημιουργεί ιούς, αλλά διευκολύνει την εγκατάστασή τους στο σώμα μας.
Πέρα από τον κρύο αέρα – Το (κοινωνικό) περιβάλλον
Οι αλλαγές της εποχής συνοδεύονται και από τροποποιήσεις στις συμπεριφορές. Όταν το θερμόμετρο δείχνει μονοψήφιο αριθμό, οι άνθρωποι τείνουν να περνούν περισσότερο χρόνο σε εσωτερικούς χώρους, συχνά με κακό αερισμό και σε στενή επαφή με άλλους. Πρόκειται για ιδανικές συνθήκες για τη συσσώρευση σταγονιδίων που περιέχουν ιούς στον αέρα, καθιστώντας πιο πιθανή τη μετάδοση μεταξύ των ανθρώπων.
Στον ήδη κακό αερισμό των εσωτερικών χώρων προστίθεται και η θέρμανση. Αν και απαραίτητη, ξηραίνει τον αέρα, ο οποίος με τη σειρά του «αφυδατώνει» τον βλεννογόνο της μύτης και του λαιμού, μειώνοντας την αποτελεσματικότητά του στην απομάκρυνση των παθογόνων από τις αναπνευστικές οδούς. Έτσι, οι ιοί μολύνουν πιο εύκολα τα κύτταρά μας.
Ακόμη και η μειωμένη έκθεση στο ηλιακό φως – με απόρροια τη χαμηλότερη παραγωγή βιταμίνης D στο δέρμα – συμβάλλει. Συγκεκριμένα, η βιταμίνη D συμμετέχει στη ρύθμιση του ανοσοποιητικού συστήματος, με την ανεπάρκειά της να συνδέεται με ασθενέστερες ανοσολογικές αντιδράσεις.
Τέλος, άτομα με υπάρχουσες αναπνευστικές παθήσεις, όπως άσθμα ή αλλεργική ρινίτιδα, ενδέχεται να βιώσουν έξαρση των συμπτωμάτων τους και πιο έντονες επιπτώσεις από σχετικές λοιμώξεις, όταν αυτές εμφανιστούν.
Συμπέρασμα
Ο κρύος καιρός, από μόνος του, δεν προκαλεί άμεσα κρυολόγημα ή γρίπη. Όμως, δημιουργεί τις κατάλληλες συνθήκες που ευνοούν τους ιούς – και γενικότερα τα παθογόνα – να εξαπλωθούν και να «περάσουν» πιο εύκολα τις άμυνες του οργανισμού μας. Αυτή η παραδοχή έχει και πρακτική αξία: καλύτερος αερισμός των εσωτερικών χώρων, υγρασία σε φυσιολογικά επίπεδα και φροντίδα για επάρκεια βιταμίνης D είναι βήματα που μπορούν να καθορίσουν το πώς θα περάσουμε τον χειμώνα μας.
Η αναγνώριση αυτής της πολυπλοκότητας εξηγεί γιατί τα κρούσματα κορυφώνονται τους χειμερινούς μήνες και διαλύει μια απλή αλλά παραπλανητική πεποίθηση: η έκθεση στο κρύο, από μόνη της, δεν προκαλεί ασθένειες.
ΠΗΓΗ: ygeiamou.gr
