Οι προεδρικές εκλογές του 2028 δεν θα είναι απαραίτητα μια αναμέτρηση που θα κριθεί αποκλειστικά ανάμεσα στους μεγάλους πολιτικούς σχηματισμούς. Αντίθετα, όσο πλησιάζει η ώρα των αποφάσεων, τόσο περισσότερο αναδεικνύεται ο ρόλος των μικρότερων κομμάτων και των νέων πολιτικών κινήσεων, που ενδέχεται να αποδειχθούν οι πραγματικοί ρυθμιστές της επόμενης εκλογικής αναμέτρησης.
ΕΔΕΚ, ΔΗΠΑ, Κίνημα Οικολόγων, ΑΛΜΑ και Άμεση Δημοκρατία βρίσκονται μπροστά σε κρίσιμες επιλογές. Άλλοι θα επιδιώξουν να διατηρήσουν την πολιτική τους αυτονομία, άλλοι θα αναζητήσουν συμμαχίες και κάποιοι θα θελήσουν να διαδραματίσουν πρωταγωνιστικό ρόλο, στη διαμόρφωση ενός κοινού υποψηφίου.
Το ενδιαφέρον είναι ότι οι συγκεκριμένες δυνάμεις, παρά τις διαφορετικές πολιτικές τους καταβολές, διαθέτουν κάτι κοινό: μπορούν να επηρεάσουν την εκλογική αριθμητική, τόσο στον πρώτο όσο και στον δεύτερο γύρο.
Τα αποτελέσματα των βουλευτικών εκλογών του Μαΐου 2026 προσφέρουν μια πρώτη εικόνα. Το ΑΛΜΑ εξασφάλισε 5,83%, η Άμεση Δημοκρατία 5,42%, η ΕΔΕΚ 3,25%, η ΔΗΠΑ 3,14% και οι Οικολόγοι 1,95%. Αθροιστικά, οι πέντε πολιτικές δυνάμεις συγκέντρωσαν σχεδόν το 20% των ψήφων.
Ασφαλώς, οι βουλευτικές εκλογές δεν αποτελούν ασφαλή πρόβλεψη, για τις προεδρικές. Οι ψηφοφόροι δεν ακολουθούν πάντοτε τις επιλογές των κομματικών ηγεσιών και η προσωπικότητα του υποψηφίου, παίζει καθοριστικό ρόλο. Ωστόσο, το σχεδόν 20% αποτελεί μια πολιτική δεξαμενή, που κανένας από τους μεγάλους διεκδικητές, δεν μπορεί να αγνοήσει.
ΕΔΕΚ: Τρεις τάσεις και μια απόφαση που θα καθορίσει την πορεία της
Το μεγαλύτερο ενδιαφέρον συγκεντρώνει η ΕΔΕΚ. Το εκλογικό συνέδριο της 12ης και 13ης Δεκεμβρίου, αναμένεται να αποτελέσει σημείο καμπής για το κόμμα, όχι μόνο σε επίπεδο ηγεσίας, αλλά κυρίως σε ό,τι αφορά τη στρατηγική του, για τις προεδρικές εκλογές.
Μετά την ολοκλήρωση των εσωκομματικών διαδικασιών, η νέα ηγεσία θα κληθεί να ανοίξει τη συζήτηση για το 2028, σε μια περίοδο κατά την οποία η ΕΔΕΚ καλείται να επαναπροσδιορίσει τον πολιτικό της ρόλο.
Στο εσωτερικό του κόμματος διαφαίνονται τρεις πιθανές κατευθύνσεις:
Η πρώτη αφορά εκείνους που θα υποστήριζαν μια αυτόνομη κάθοδο στον πρώτο γύρο. Η άποψη αυτή, στηρίζεται στην ανάγκη επαναβεβαίωσης της πολιτικής ταυτότητας της ΕΔΕΚ, η οποία μετά τις εκλογικές απώλειες καλείται να αποδείξει ότι εξακολουθεί να διαθέτει διακριτή πολιτική παρουσία. Μια αυτόνομη υποψηφιότητα, θα μπορούσε να λειτουργήσει ως αφετηρία συσπείρωσης, αλλά και ως διαπραγματευτικό πλεονέκτημα ενόψει του δεύτερου γύρου.
Η δεύτερη τάση, θα προτιμούσε τη στήριξη του Νίκου Χριστοδουλίδη και την παραμονή στο στρατόπεδο των δυνάμεων, που στηρίζουν την παρούσα κυβέρνηση. Οι πολιτικές σχέσεις που έχουν αναπτυχθεί και η συμμετοχή στελεχών της ΕΔΕΚ στο κυβερνητικό σχήμα, αποτελούν δεδομένα, που θα επηρεάσουν τη συζήτηση. Το ερώτημα, όμως, είναι κατά πόσο η συνέχιση αυτής της συνεργασίας, εξυπηρετεί τη στρατηγική και την πολιτική αυτονομία του κόμματος.
Η τρίτη προσέγγιση, θα έβλεπε θετικά μια συνεργασία με το ΑΚΕΛ, στο πλαίσιο μιας ευρύτερης αντιπολιτευτικής συμμαχίας. Μια τέτοια επιλογή, θα απαιτούσε, βεβαίως, σημαντικές πολιτικές συγκλίσεις, ιδιαίτερα στο Κυπριακό, αλλά και συμφωνία γύρω από το πρόσωπο, που θα διεκδικήσει την Προεδρία.
Το ερώτημα είναι, εάν αυτές οι τρεις προσεγγίσεις, θα εκφραστούν με σαφήνεια κατά τις εσωκομματικές διεργασίες και ποια θα επικρατήσει. Η ΕΔΕΚ, δεν καλείται απλώς να επιλέξει υποψήφιο. Καλείται να αποφασίσει σε ποιο πολιτικό στρατόπεδο, θέλει να ανήκει και ποιον ρόλο διεκδικεί στη νέα πολιτική πραγματικότητα.
ΑΛΜΑ: Ο Οδυσσέας αναζητά συνεργασίες, αλλά θέτει κόκκινες γραμμές
Στο άλλο μέτωπο, το ΑΛΜΑ του Οδυσσέα Μιχαηλίδη επιχειρεί να διαμορφώσει μια ευρύτερη συνεργασία, στον χώρο της κεντροαριστεράς. Οι επαφές με το ΑΚΕΛ, την ΕΔΕΚ, τους Οικολόγους και την Άμεση Δημοκρατία, δείχνουν ότι υπάρχει πρόθεση να διερευνηθεί η δυνατότητα κοινής καθόδου στις προεδρικές.
Ωστόσο, ο Οδυσσέας Μιχαηλίδης έχει ξεκαθαρίσει ότι η συνεργασία δεν μπορεί να γίνει με οποιουσδήποτε όρους.
Οι πρόσφατες δημόσιες τοποθετήσεις του, έφεραν στο προσκήνιο μια σημαντική διαφωνία, με το ΑΚΕΛ. Ο επικεφαλής του ΑΛΜΑ έχει απορρίψει την προοπτική συνεργασίας εάν η επιλογή του κόμματος για την Προεδρία είναι ο Ανδρέας Μαυρογιάννης. Η θέση του, είναι ότι ο πρώην διαπραγματευτής έχει ταυτιστεί πολιτικά με το ΑΚΕΛ και μια τέτοια υποψηφιότητα θα έδινε την εικόνα ότι το ΑΛΜΑ απλώς προσχωρεί σε μια κομματική επιλογή της Αριστεράς. Έχει, μάλιστα, αμφισβητήσει ευθέως την εκλεξιμότητά του.
Αυτή η τοποθέτηση, δημιουργεί ένα ενδιαφέρον πολιτικό παράδοξο. Το ΑΛΜΑ θέλει το ΑΚΕΛ ως συνομιλητή και ενδεχόμενο συνεργάτη, αλλά δεν είναι διατεθειμένο να αποδεχθεί μια υποψηφιότητα, που θα θεωρείται επιλογή της ηγεσίας της Αριστεράς.
Ο Οδυσσέας Μιχαηλίδης επιδιώκει μια προσωπικότητα, με ευρύτερη κοινωνική αποδοχή, μεταρρυθμιστικό προσανατολισμό και δυνατότητα να προσελκύσει ψηφοφόρους πέραν των παραδοσιακών κομματικών ακροατηρίων. Στο πλαίσιο αυτό έχει αναφερθεί και το όνομα του οικονομολόγου Τάσου Γιασεμίδη, ως πιθανή επιλογή προς διερεύνηση.
Παράλληλα, ο ίδιος δεν αποκλείει την προσωπική του υποψηφιότητα, εφόσον δεν προκύψει συμφωνία για κοινό υποψήφιο.
Το μεγάλο ερώτημα, συνεπώς, είναι κατά πόσο το ΑΚΕΛ, θα αποδεχθεί μια συνεργασία στην οποία δεν θα έχει τον πρώτο λόγο, στην επιλογή προσώπου. Και κατά πόσο το ΑΛΜΑ, θα καταφέρει να μετατρέψει τις επαφές σε μια πραγματική πολιτική συμμαχία, χωρίς να αναγκαστεί τελικά να ακολουθήσει αυτόνομη πορεία.
Οικολόγοι: Η νέα ηγεσία και το πρώτο μεγάλο πολιτικό στοίχημα
Σημαντικές εξελίξεις καταγράφονται και στο Κίνημα Οικολόγων – Συνεργασία Πολιτών, το οποίο εξέλεξε στις 14 Νοεμβρίου νέα ηγεσία. Νέος πρόεδρος αναδείχθηκε ο Κυριάκος Τσιμίλλης, με ποσοστό 71,5%, ενώ στην ηγετική ομάδα εκλέχθηκαν η Έλενα Λυμπουρή Κοζάκου και ο Οζ Καραχάν.
Η νέα ηγεσία, αναλαμβάνει σε μια δύσκολη συγκυρία, μετά την απώλεια της κοινοβουλευτικής εκπροσώπησης του Κινήματος. Το πρώτο στοίχημα είναι η οργανωτική και πολιτική ανασυγκρότηση. Το δεύτερο, αφορά τη θέση που θα επιλέξει να έχει στις προεδρικές εκλογές.
Οι επαφές με το ΑΛΜΑ και τις άλλες δυνάμεις της αντιπολίτευσης δημιουργούν ένα ενδεχόμενο συμμετοχής, σε ευρύτερη συνεργασία. Υπάρχουν, άλλωστε, πεδία πολιτικής σύγκλισης γύρω από τη διαφάνεια, τη θεσμική λογοδοσία, την περιβαλλοντική πολιτική και την ποιότητα ζωής.
Ωστόσο, η νέα ηγεσία θα πρέπει να αποφασίσει εάν θα επενδύσει σε μια τέτοια συμμαχία, ή εάν θα επιδιώξει να ανακτήσει πρώτα την αυτόνομη πολιτική της παρουσία. Η επιλογή της, δεν θα αφορά μόνο την υποστήριξη ενός υποψηφίου, αλλά και την ίδια τη μελλοντική φυσιογνωμία του Κινήματος.
ΔΗΠΑ και Άμεση Δημοκρατία: Δύο διαφορετικοί δρόμοι προς το 2028
Για τη ΔΗΠΑ, η επόμενη περίοδος, θα είναι περίοδος επαναπροσδιορισμού. Μετά το χαμηλό εκλογικό αποτέλεσμα και την απώλεια της κοινοβουλευτικής της παρουσίας, το κόμμα, θα πρέπει να αποφασίσει εάν θα παραμείνει κοντά στον Νίκο Χριστοδουλίδη, ή εάν θα αναζητήσει διαφορετικές συνεργασίες στον χώρο του Κέντρου.
Η ΔΗΠΑ, διαθέτει πολιτική εμπειρία και στελέχη με κυβερνητική παρουσία. Το ερώτημα είναι, εάν αυτά θα μετατραπούν σε ουσιαστικό διαπραγματευτικό πλεονέκτημα, ή εάν το κόμμα θα περιοριστεί σε έναν συμπληρωματικό ρόλο στις εξελίξεις.
Η Άμεση Δημοκρατία του Φειδία Παναγιώτου αποτελεί διαφορετική περίπτωση. Το 5,42% των βουλευτικών εκλογών κατέδειξε ότι υπάρχει μια εκλογική δεξαμενή που δεν ταυτίζεται απαραίτητα, με τις παραδοσιακές κομματικές δομές. Η συμμετοχή της στις επαφές με το ΑΛΜΑ, δείχνει ότι εξετάζεται η προοπτική ευρύτερης συνεργασίας.
Το ερώτημα είναι, εάν η Άμεση Δημοκρατία, θα επιλέξει να στηρίξει έναν κοινό υποψήφιο, ή εάν θα διατηρήσει την αυτονομία της. Σε κάθε περίπτωση, η στάση της θα έχει σημασία, καθώς οι ψηφοφόροι της αποτελούν μια νέα πολιτική δεξαμενή, η οποία δεν είναι δεδομένο ότι θα ακολουθήσει οποιαδήποτε κομματική συμφωνία.
Η δημοσκόπηση και η πραγματική μάχη των συμμαχιών
Η πρόσφατη δημοσκόπηση της RAI Consultants για λογαριασμό του Alpha, που παρουσιάστηκε στις 11 Νοεμβρίου, καταγράφει τον Νίκο Χριστοδουλίδη πρώτο σε όλα τα εξεταζόμενα σενάρια του πρώτου γύρου, με ποσοστά από 26% έως 30%. Την ίδια ώρα, η μάχη για τη δεύτερη θέση εμφανίζεται ιδιαίτερα ανταγωνιστική.
Τα ευρήματα αποτυπώνουν τη σημερινή εικόνα, δεν αποτελούν όμως πρόβλεψη, για το τελικό αποτέλεσμα. Απομένει σημαντικός χρόνος, οι υποψηφιότητες δεν έχουν οριστικοποιηθεί και οι πολιτικές συμμαχίες, βρίσκονται ακόμη υπό διαμόρφωση.
Ακριβώς εδώ, βρίσκεται η σημασία των μικρότερων κομμάτων. Ένα ποσοστό που μπορεί να μην αρκεί για την είσοδο στον δεύτερο γύρο, μπορεί να αποδειχθεί καθοριστικό στη διαμόρφωση του αποτελέσματος. Και η επιλογή ενός υποψηφίου που μπορεί να συσπειρώσει ψηφοφόρους από διαφορετικούς πολιτικούς χώρους ενδέχεται να αποδειχθεί σημαντικότερη από την κομματική του προέλευση.
Το 2028, λοιπόν, δεν θα είναι μόνο μια μάχη υποψηφίων. Θα είναι και μια μάχη πολιτικών συμμαχιών, προσωπικών φιλοδοξιών και στρατηγικών επιλογών.
Η ΕΔΕΚ θα πρέπει να αποφασίσει ποιο δρόμο θα ακολουθήσει. Το ΑΛΜΑ θα πρέπει να αποδείξει ότι μπορεί να συνεργαστεί, χωρίς να υποχωρήσει στις κόκκινες γραμμές του. Οι Οικολόγοι θα επιχειρήσουν να ξαναβρούν τον πολιτικό τους ρόλο υπό τη νέα ηγεσία, η ΔΗΠΑ θα αναζητήσει λόγο ύπαρξης στο νέο σκηνικό και η Άμεση Δημοκρατία, θα κληθεί να αποδείξει ότι η εκλογική της δυναμική, μπορεί να μετατραπεί σε πολιτική επιρροή.
