Απίστευτο: Ο εγκέφαλος παίζει ανάμεσα σε δύο πραγματικότητες 15 φορές το δευτερόλεπτο

Αυτή τη στιγμή διαβάζετε αυτές τις γραμμές. Κάθε λέξη έχει το νόημά της. Πόσο σίγουροι είστε, όμως, ότι ο εγκέφαλός σας προσλαμβάνει μόνο αυτές τις πληροφορίες και όχι άλλες, ασυνείδητα; Πόσο πραγματικά βιώνετε το παρόν; Ίσως λιγότερο από όσο νομίζετε. Είναι πιθανό ο εγκέφαλος να δέχεται ταυτόχρονα και άλλες πληροφορίες χωρίς αυτές να φτάνουν στην αντίληψή σας. Αυτό, τουλάχιστον, προκύπτει από μελέτη, η οποία διεξήχθη από το Πανεπιστήμιο της Καλιφόρνιας στο Μπέρκλεϊ και το Πανεπιστήμιο του Πρίνστον. Η έρευνα που πραγματοποιήθηκε σε πιθήκους μακάκους και ανθρώπους υποδεικνύει ότι ο εγκέφαλος ενδέχεται να «παίζει» μεταξύ συνειδητής και ασυνείδητης πληροφορίας περίπου 15 φορές το δευτερόλεπτο. Είναι πιθανό, δηλαδή, η συνειδητή εμπειρία μας να σχετίζεται με κάτι πολύ διαφορετικό από το οπτικό ερέθισμα που είναι διαθέσιμο τη δεδομένη στιγμή.

Το μυστικό της μύτης

Το πιο χαρακτηριστικό παράδειγμα που δίνουν οι ερευνητές είναι η μύτη μας. Βρίσκεται διαρκώς στο κέντρο του οπτικού μας πεδίου, αλλά ο εγκέφαλος συνήθως την αγνοεί. Γνωρίζουμε ότι βρίσκεται εκεί και δεν χρειάζονται τα μάτια μας να μας το επιβεβαιώνουν συνεχώς. Κάπως έτσι υποβαθμίζονται και άλλες πληροφορίες. Όπως εξηγούν οι ειδικοί, κάθε στιγμή, μόνο ένα μέρος της εγκεφαλικής δραστηριότητας φτάνει στη συνειδητή επίγνωση, ενώ το υπόλοιπο επεξεργάζεται χωρίς ποτέ να γίνεται αντικείμενο εμπειρίας. Πιο απλά, είναι σαν το μυαλό να βλέπει τον κόσμο όπως μια ταινία, με πλάνα που διαδέχονται το ένα το άλλο 15 φορές το δευτερόλεπτο. Όταν κοιτάζουμε κάτι σταθερά, ο εγκέφαλος χωρίζει τον χρόνο σε δύο πολύ μικρές φάσεις που εναλλάσσονται αστραπιαία. Η σταθερή κατά την οποία εστιάζουμε σε αυτό που βλέπουμε και η κρυφή όπου η προσοχή στρέφεται σε κάτι που τελικά υποβαθμίζεται κι επομένως «σβήνει» για τη συνείδησή μας. Αν ο εγκέφαλός μας δεν είχε αυτή τη λειτουργία, όλες οι καταιγιστικές πληροφορίες που λαμβάνει ανά πάσα στιγμή θα προκαλούσαν «υπερφόρτωση», αφού ο όγκος ερεθισμάτων θα ήταν τεράστιος.

Χώρος ή χρόνος;

Ένα ερώτημα, όμως, που ανακύπτει είναι πώς το μυαλό αποφασίζει ποιες πληροφορίες θα βιώσουμε συνειδητά και ποιες όχι. Όπως αναφέρει το Science Alert, για να βρουν απαντήσεις οι επιστήμονες μελετούν εδώ και δεκαετίες ποια τμήματα του εγκεφάλου ενεργοποιούνται όταν αντιλαμβανόμαστε συνειδητά κάποιο ερέθισμα. Με την πάροδο του χρόνου, όμως, αναδείχθηκε ένα πρόβλημα: τα ίδια τμήματα του εγκεφάλου μπορούν να ανταποκρίνονται και σε ερεθίσματα που δεν γίνονται αντιληπτά στη συνείδηση. Η ερευνητική ομάδα έθεσε το ερώτημα λίγο διαφορετικά. Μήπως τελικά οι έρευνες αυτές επικεντρώνονταν εξαρχής στη λάθος διάσταση; Μήπως η απάντηση δεν βρίσκεται στον χώρο, αλλά στον χρόνο; Με λίγα λόγια, υπέθεσαν ότι ο τρόπος με τον οποίο μεταβάλλεται η εγκεφαλική δραστηριότητα με την πάροδο του χρόνου θα μπορούσε να αποκαλύψει στοιχεία για τον τρόπο με τον οποίο ο εγκέφαλος διαχειρίζεται τις συνειδητές και τις ασυνείδητες οπτικές πληροφορίες.

Το πείραμα με τα γυαλιά

Οι επιστήμονες εφάρμοσαν γυαλιά με έναν κόκκινο και έναν μπλε φακό σε πιθήκους και ανθρώπους. Στη πορεία έδειξαν ένα πρόσωπο στο ένα μάτι και, ενώ παρέμενε στη θέση της η εικόνα του, ξαφνικά εμφάνισαν μια ακόμα στο δεύτερο μάτι. Αυτό που συμβαίνει στον εγκέφαλο είναι ότι όταν εμφανίζεται ξαφνικά μια νέα εικόνα, «μπερδεύεται». Αντί να ενώσει τα δύο πρόσωπα, δίνει προτεραιότητα σε αυτό που μόλις εμφανίστηκε, στο δεύτερο πρόσωπο δηλαδή, και «σβήνει» το πρώτο. Παρότι υπάρχει ακόμα μπροστά στο μάτι, εμείς δεν έχουμε συνείδηση ότι το βλέπουμε. Στη συνέχεια, οι επιστήμονες υπολόγισαν την ηλεκτρική δραστηριότητα νευρώνων στον εγκέφαλο των πιθήκων, στο σημείο που αναγνωρίζει πρόσωπα. Ενώ περίμεναν ότι ο εγκέφαλος θα ασχολούνταν μόνο με το δεύτερο πρόσωπο, αυτό που νόμιζε ο πίθηκος ότι βλέπει, ανακάλυψαν κάτι διαφορετικό. Παρότι αναμενόταν ότι το δεύτερο πρόσωπο θα εξακολουθούσε να κυριαρχεί στη συνειδητή αντίληψη, οι νευρώνες δεν αναπαριστούσαν συνεχώς αυτό το πρόσωπο. Αντίθετα, η δραστηριότητά τους εναλλασσόταν ταχύτατα ανάμεσα στο πρόσωπο που γινόταν συνειδητά αντιληπτό και σε εκείνο που είχε κατασταλεί από την επίγνωση. Αυτή η εναλλαγή συνέβαινε περίπου 15 φορές το δευτερόλεπτο, πότε σχετικά με το πρώτο και πότε με το δεύτερο πρόσωπο.

Ο εγκέφαλος παίζει ανάμεσα σε δύο πραγματικότητες 15 φορές το δευτερόλεπτο

Έτσι, παρότι αναμενόταν ότι το δεύτερο πρόσωπο θα κυριαρχούσε στην αντίληψη των μακάκων, το πρώτο πρόσωπο εξακολουθούσε να αναδύεται επανειλημμένα στην εγκεφαλική τους δραστηριότητα. Οι επιστήμονες κατέληξαν ότι ακόμα και όταν νομίζουμε ότι έχουμε διαγράψει μια εικόνα από το μυαλό μας και δεν τη βλέπουμε συνειδητά, ο εγκέφαλός μας συνεχίζει να την «κοιτάζει» κρυφά στο υπόβαθρο, κάνοντας απίστευτα γρήγορες εναλλαγές. Όπως επισημαίνει το Science Alert, τα ευρήματα δεν εξηγούν πώς αποφασίζει ο εγκέφαλος ποιες πληροφορίες θα φτάσουν στη συνείδηση. Αυτός ο μηχανισμός, όμως, είναι πιθανό να μας επιτρέπει να συνεχίζουμε να κινούμαστε, ενώ ταυτόχρονα ο εγκέφαλός μας εξετάζει διακριτικά άλλες πληροφορίες.

Πηγή: gazzetta.gr