Σύμφωνα με την Ειδική Έκθεση ΕΕ-ΕΥ 31/2026, κατά το 2025 συνολικά 852 πρόσωπα έλαβαν τουλάχιστον ένα από τα σχετικά ωφελήματα, τα οποία παραχωρούνται από τις Υπηρεσίες Κοινωνικών Ασφαλίσεων (ΥΚΑ), ενώ υπό προϋποθέσεις παρέχεται και επίδομα φροντίδας από την Υπηρεσία Διαχείρισης Επιδομάτων Πρόνοιας (ΥΔΕΠ).
Σκοπός του ελέγχου ήταν να διαπιστωθεί κατά πόσο η ιδιότητα του αιχμαλώτου πολέμου επιβεβαιώνεται με επαρκή και επαληθεύσιμα στοιχεία και κατά πόσο τα ωφελήματα καταβάλλονται στους πραγματικούς δικαιούχους.
Έξι περιπτώσεις χωρίς τεκμηρίωση αιχμαλωσίας
Ιδιαίτερη αναφορά γίνεται σε 15 λήπτες ωφελημάτων από τις ΥΚΑ, οι οποίοι δεν περιλαμβάνονταν ούτε στο Μητρώο Αιχμαλώτων του Υπουργείου Άμυνας ούτε στο αρχείο αιχμαλώτων του Κυπριακού Ερυθρού Σταυρού.
Από τον περαιτέρω έλεγχο στα Στρατολογικά Μητρώα, για έξι από τις περιπτώσεις επιβεβαιώθηκε ότι τα πρόσωπα είχαν πράγματι διατελέσει αιχμάλωτοι πολέμου, χωρίς ωστόσο να περιλαμβάνονται στο σχετικό μητρώο του Υπουργείου Άμυνας.
Σε άλλες τρεις περιπτώσεις διαπιστώθηκε ότι τα πρόσωπα είχαν συλληφθεί ως όμηροι και, ως εκ τούτου, δικαιούνται σχετικό ωφέλημα, όχι όμως με την ιδιότητα του στρατεύσιμου αιχμαλώτου πολέμου.
Για τις υπόλοιπες έξι περιπτώσεις, η Ελεγκτική Υπηρεσία αναφέρει ότι δεν εντοπίστηκε τεκμηρίωση στα στοιχεία που τέθηκαν ενώπιόν της ότι τα συγκεκριμένα πρόσωπα είχαν διατελέσει αιχμάλωτοι πολέμου. Ως αποτέλεσμα, η καταβολή ωφελήματος με αυτή την ιδιότητα δεν τεκμηριώνεται.
Ελλείψεις στα μητρώα και προβλήματα στην επαλήθευση
Ο έλεγχος ανέδειξε, παράλληλα, αδυναμίες στο θεσμικό πλαίσιο και στις διαδικασίες πιστοποίησης. Όπως διαπιστώνεται, οι αποφάσεις που διέπουν ορισμένα από τα ωφελήματα δεν παραπέμπουν στον σχετικό νόμο ούτε καθορίζουν με ενιαίο τρόπο τα απαιτούμενα αποδεικτικά στοιχεία για την ιδιότητα του αιχμαλώτου.
Επιπλέον, η Εθνική Φρουρά δεν εκδίδει ειδικό πιστοποιητικό αιχμαλώτου, αλλά Πιστοποιητικό Στρατολογικής Κατάστασης Τύπου «Α», κατόπιν αίτησης, χωρίς να διατηρεί αντίγραφο του πιστοποιητικού που εκδίδεται. Σύμφωνα με την έκθεση, η πρακτική αυτή δεν διασφαλίζει πλήρες ίχνος ελέγχου, ώστε να είναι δυνατή η μεταγενέστερη επαλήθευση.
Παράλληλα, οι ΥΚΑ ανέφεραν ότι η επιβεβαίωση της ιδιότητας του αιχμαλώτου γίνεται μέσω του μητρώου του Υπουργείου Άμυνας, ηλεκτρονικών αρχείων των Στρατολογικών Γραφείων ή γραπτής επιβεβαίωσης από το Υπουργείο. Ωστόσο, κατά τον επιτόπιο έλεγχο των 15 περιπτώσεων δεν εντοπίστηκαν στοιχεία ή παραστατικά που να τεκμηριώνουν την εφαρμογή των συγκεκριμένων διαδικασιών. Επιπρόσθετα, το αντίγραφο του Μητρώου Αιχμαλώτων που τηρούν οι ΥΚΑ δεν επικαιροποιείται.
20 πρόσωπα εκτός μητρώων και 130 χωρίς καταχώριση στο μητρώο του Υπουργείου Άμυνας
Από την αντιπαραβολή των στοιχείων για το σύνολο των 852 ληπτών ωφελημάτων με το αρχείο του Κυπριακού Ερυθρού Σταυρού και το Μητρώο Αιχμαλώτων του Υπουργείου Άμυνας, εντοπίστηκαν 20 περιπτώσεις προσώπων που δεν ήταν καταχωρισμένα σε κανένα από τα δύο αρχεία.
Επιπλέον, 130 περιπτώσεις ήταν καταχωρισμένες στο αρχείο του Κυπριακού Ερυθρού Σταυρού, αλλά όχι στο Μητρώο Αιχμαλώτων του Υπουργείου Άμυνας.
Για περαιτέρω έλεγχο επιλέχθηκαν 77 περιπτώσεις που αφορούσαν τα Στρατολογικά Γραφεία Λευκωσίας, Κερύνειας και Μόρφου. Από την εξέταση εντοπίστηκαν δύο λανθασμένες καταχωρίσεις που αφορούν πρόσωπα τα οποία λαμβάνουν ωφελήματα ως στρατεύσιμοι αιχμάλωτοι πολέμου, χωρίς αυτό να τεκμηριώνεται από τα Στρατολογικά Μητρώα.
Τα ευρήματα, σύμφωνα με την Ελεγκτική Υπηρεσία, καταδεικνύουν αδυναμίες τόσο στην ακρίβεια όσο και στην πληρότητα του Μητρώου Αιχμαλώτων.
Ελλείψεις σε ιστορικά στοιχεία για την αιχμαλωσία
Προβλήματα εντοπίστηκαν και στα Στρατολογικά Μητρώα, στα οποία βασίστηκε η κατάρτιση του Μητρώου Αιχμαλώτων.
Συγκεκριμένα, σε 39 από τις 77 περιπτώσεις που εξετάστηκαν απουσίαζαν βασικά στοιχεία, όπως η μονάδα στην οποία υπηρετούσε το πρόσωπο ή οι ημερομηνίες έναρξης και λήξης της αιχμαλωσίας.
Παράλληλα, εντοπίστηκαν καταχωρίσεις που έγιναν μεταγενέστερα, ακόμη και πολλά χρόνια μετά το 1974. Σύμφωνα με τις αρμόδιες υπηρεσίες, οι καταχωρίσεις αυτές βασίστηκαν σε δικαιολογητικά τα οποία έχουν έκτοτε καταστραφεί, με αποτέλεσμα να μην είναι σήμερα δυνατή η επαλήθευσή τους.
Σε επιπρόσθετο δείγμα έξι περιπτώσεων δεν κατέστη δυνατός ο εντοπισμός συμπληρωματικών ιστορικών στοιχείων, καθώς, σύμφωνα με την Εθνική Φρουρά, τα σχετικά αρχεία των μονάδων είχαν απολεσθεί κατά την εισβολή.
Χωρίς παρατηρήσεις οι διαδικασίες για το επίδομα φροντίδας
Σε αντίθεση με τα ευρήματα που αφορούν τις ΥΚΑ, η Ελεγκτική Υπηρεσία διαπίστωσε θετική εικόνα στις διαδικασίες της ΥΔΕΠ.
Για τις 65 περιπτώσεις αιχμαλώτων που έλαβαν επίδομα φροντίδας το 2025, ο έλεγχος επιβεβαίωσε ότι η ιδιότητά τους είχε τεκμηριωθεί με πιστοποιητικά του Κυπριακού Ερυθρού Σταυρού. Για τις συγκεκριμένες περιπτώσεις δεν προέκυψε οποιαδήποτε παρατήρηση ως προς τις διαδικασίες της ΥΔΕΠ.
Ζητείται πλήρης επανεξέταση των περιπτώσεων
Στο γενικό της συμπέρασμα, η Ελεγκτική Υπηρεσία επισημαίνει ότι τα ευρήματα δεν περιορίζονται σε μεμονωμένες λανθασμένες ή ελλιπείς εγγραφές, αλλά καταδεικνύουν ένα ευρύτερο πρόβλημα, καθώς δεν υπάρχει σήμερα ενιαία, πλήρης και επαληθεύσιμη βάση δεδομένων στην οποία να μπορούν να στηρίζονται με επαρκή διασφάλιση οι αρμόδιες υπηρεσίες για την αναγνώριση και την πληρωμή των δικαιούχων.
Η έκθεση αναγνωρίζει ότι μέρος των αδυναμιών συνδέεται με τις ιδιαίτερες συνθήκες του 1974, την απώλεια αρχείων, την κατάσταση των Στρατολογικών Μητρώων και τις μεταγενέστερες καταχωρίσεις χωρίς διατήρηση αποδεικτικών στοιχείων. Ωστόσο, υπογραμμίζεται ότι οι δυσκολίες αυτές δεν απαλλάσσουν τις ΥΚΑ από την υποχρέωση να λαμβάνουν τα απαραίτητα μέτρα για την τεκμηρίωση της ιδιότητας των δικαιούχων πριν από την καταβολή οποιουδήποτε ωφελήματος.
Μεταξύ των βασικών προτεραιοτήτων που καταγράφονται είναι η πλήρης αντιπαραβολή των ληπτών ωφελημάτων με το επικαιροποιημένο Μητρώο Αιχμαλώτων και τα διαθέσιμα επίσημα τεκμήρια, η εξατομικευμένη επανεξέταση των περιπτώσεων που δεν επιβεβαιώνονται, η διόρθωση και συστηματική επικαιροποίηση του μητρώου, καθώς και η δημιουργία επαρκούς ίχνους ελέγχου για κάθε πιστοποίηση και καταβολή.
Η Ελεγκτική Υπηρεσία σημειώνει, τέλος, ότι όπου, μετά την ολοκλήρωση της προβλεπόμενης διαδικασίας και την αξιοποίηση όλων των διαθέσιμων αξιόπιστων στοιχείων, δεν τεκμηριώνεται η ιδιότητα του δικαιούχου, θα πρέπει να λαμβάνονται τα προβλεπόμενα διοικητικά μέτρα.
