Μπορεί να πρόκειται για μια γνωστή παρενέργεια, από αυτές που αναφέρονται στο φύλλο οδηγιών. Μπορεί όμως να είναι και μια ανεπιθύμητη ενέργεια φαρμάκου: μια αντίδραση νέα, απροσδόκητη ή πιο σοβαρή από το αναμενόμενο και χρειάζεται αξιολόγηση από επαγγελματία υγείας.
Όπως εξηγεί σε άρθρο της στο The Conversation η Dipa Kamdar, επίκουρη καθηγήτρια Φαρμακευτικής Πρακτικής στο Πανεπιστήμιο Kingston, αυτό το φαινόμενο συνήθως εμφανίζεται όταν ξεκινά κάποιος ένα φάρμακο, όταν αλλάζει η δόση ή ακόμη και αφού σταματήσει να το λαμβάνει.
Κάθε οργανισμός επεξεργάζεται διαφορετικά το κάθε σκεύασμα. Η ηλικία, τα γονίδια, η γενική κατάσταση της υγείας, η δόση και άλλες αγωγές μπορούν να επηρεάσουν την αντίδραση του σώματος.
Μερικές φορές η δόση είναι απλώς πιο ισχυρή από όσο αντέχει ο οργανισμός. Άλλες φορές υπάρχει αλληλεπίδραση ανάμεσα στο φάρμακο και κάποια άλλη ουσία, όπως ένα δεύτερο φάρμακο, μια τροφή ή ένα συμπλήρωμα διατροφής. Πολύ σπάνια, το πρόβλημα εντοπίζεται στο προϊόν, αν είναι ελαττωματικό ή ψευδεπίγραφο.
Οι αντιδράσεις τύπου Α αποτελούν την πιο κοινή κατηγορία. Συμβαίνουν όταν η φυσιολογική δράση ενός φαρμάκου καθίσταται υπερβολικά έντονη. Για παράδειγμα, ένα αντιπηκτικό μπορεί να οδηγήσει σε αιμορραγία ή ένα παυσίπονο να προκαλέσει υπνηλία. Αυτά είναι, συνήθως, προβλέψιμα και δοσοεξαρτώμενα.
Η πιο «δύσκολη» περίπτωση αφορά τις αντιδράσεις τύπου Β. Σε αυτές ανήκουν οι αλλεργικές αντιδράσεις, όπως εξανθήματα, οίδημα ή δυσκολία στην αναπνοή, που ενδέχεται να εμφανιστούν ακόμη κι όταν το φάρμακο έχει ληφθεί ορθώς.
Οι αντιδράσεις τύπου Γ σχετίζονται με τη μακροχρόνια χρήση ενός φαρμάκου, ενώ οι τύπου Δ εμφανίζονται με καθυστέρηση, ακόμη και μήνες ή χρόνια μετά την έκθεση. Οι αντιδράσεις τύπου Ε παρουσιάζονται μετά τη διακοπή ενός φαρμάκου, όταν ο οργανισμός αντιδρά στην απουσία του.
Τα συμπτώματα κυμαίνονται από ήπια (πονοκέφαλος, ναυτία, εξάνθημα) έως σοβαρά (δυσκολία στην αναπνοή, λιποθυμία, αλλεργική αντίδραση ή ξαφνικές αλλαγές στη διάθεση και τη συμπεριφορά). Αν κάτι εμφανιστεί λίγο μετά την έναρξη μιας νέας αγωγής, είναι ασυνήθιστο ή μοιάζει επικίνδυνο, δεν πρέπει να αγνοείται.
Το πρώτο βήμα αφορά τον έλεγχο του φύλλου οδηγιών. Πολλές κοινές παρενέργειες υποχωρούν μετά από λίγες ημέρες. Αν επιμένουν, χειροτερεύουν ή προκαλούν ανησυχία, χρειάζεται επικοινωνία με γιατρό ή φαρμακοποιό.
Στην περίπτωση δύσπνοιας, οιδήματος στο πρόσωπο ή τον λαιμό, πόνου στο στήθος, εξανθήματος που μεγαλώνει ή σοβαρής ζάλης, η αναζήτηση επείγουσας βοήθειας πρέπει να είναι άμεση.
Τέλος, ιδιαιτέρως χρήσιμο θεωρείται ένα απλό αρχείο: πότε άρχισαν οι ενδείξεις, ποια φάρμακα λαμβάνετε και τι άλλαξε πρόσφατα. Αυτές οι πληροφορίες βοηθούν τον επαγγελματία να εκτιμήσει καλύτερα τι συμβαίνει.
Στη χώρα μας, οι πιθανές ανεπιθύμητες ενέργειες καταγράφονται μέσω της Κίτρινης Κάρτας του Εθνικού Οργανισμού Φαρμάκων (ΕΟΦ). Οι επαγγελματίες υγείας – γιατροί, φαρμακοποιοί και νοσηλευτές – φέρουν την υποχρέωση να τη συμπληρώνουν όταν υποψιάζονται ότι ένα φάρμακο ή εμβόλιο μπορεί να προκάλεσε ανεπιθύμητη ενέργεια. Επίσης, οι ασθενείς έχουν το δικαίωμα να κάνουν αναφορά.
Όπως υπογραμμίζει ο ΕΟΦ, κάθε ασθενής, χρήστης φαρμάκων, φροντιστής ή μέλος της οικογένειας μπορεί να κοινοποιήσει τις πιθανές ανεπιθύμητες ενέργειες μέσω της Κίτρινης Κάρτας, είτε ηλεκτρονικά είτε μέσω e-mail (περισσότερες πληροφορίες, εδώ).
Σε κάθε περίπτωση, η αξία της Κίτρινης Κάρτας βρίσκεται στην επαγρύπνηση. Ακόμη και όταν δεν είναι βέβαιο ότι ένα σύμπτωμα σχετίζεται με το φάρμακο, η αναφορά του μπορεί να συμβάλει στην καλύτερη γνώση της ασφάλειας των φαρμάκων και στη βελτίωση της φαρμακοεπαγρύπνησης.
Ygeiamou.gr
Ακολουθήστε το Tothemaonline.com στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις
Νέα δεδομένα φαίνεται να διαμορφώνονται στο Κυπριακό, καθώς στο προσκήνιο επανέρχεται η συζήτηση για το πλαίσιο μιας ενδεχόμενης επαναδιαπραγμάτευσης, με το περιεχόμενο της λύσης, τα μεταβατικά στάδια και τα πρακτικά βήματα που θα μπορούσαν να διευκολύνουν την καθημερινότητα των δύο κοινοτήτων να αποκτούν ιδιαίτερη σημασία.
