Επιστολή ΕΤΕΚ στους ΕΟΑ – Τι ζητά για τις επικίνδυνες και ιστορικές οικοδομές

Την ανάγκη για μια ολοκληρωμένη και τεκμηριωμένη διαδικασία χαρακτηρισμού και διαχείρισης των επικίνδυνων οικοδομών, η οποία θα διασφαλίζει τόσο τη δημόσια ασφάλεια όσο και την προστασία της νεότερης αρχιτεκτονικής κληρονομιάς, θέτει το Επιστημονικό Τεχνικό Επιμελητήριο Κύπρου (ΕΤΕΚ).

Με επιστολή του προς τους προέδρους των Επαρχιακών Οργανισμών Αυτοδιοίκησης (ΕΟΑ) Λευκωσίας, Λεμεσού, Λάρνακας, Πάφου και Αμμοχώστου, το Επιμελητήριο αναγνωρίζει την ανάγκη άμεσης αντιμετώπισης των κινδύνων που παρουσιάζουν ορισμένες οικοδομές, ιδιαίτερα μετά τα πρόσφατα περιστατικά καταρρεύσεων τμημάτων κτιρίων που είχαν ως αποτέλεσμα και την απώλεια ανθρώπινων ζωών.

Ωστόσο, επισημαίνει ότι η αξιολόγηση των οικοδομών ως επικίνδυνων θα πρέπει να βασίζεται στην πληρέστερη δυνατή τεχνική τεκμηρίωση, λαμβάνοντας υπόψη όλα τα διαθέσιμα δεδομένα, περιλαμβανομένης της πιθανής αρχιτεκτονικής, ιστορικής ή πολιτιστικής αξίας συγκεκριμένων κτιρίων.

Το ΕΤΕΚ τονίζει ότι η προστασία της δημόσιας ασφάλειας αποτελεί αδιαπραγμάτευτη προτεραιότητα, σημειώνει όμως ότι σε περιπτώσεις όπου δεν υπάρχει άμεσος και επικείμενος κίνδυνος κατάρρευσης, θα πρέπει να εξετάζονται όλες οι τεχνικά εφικτές επιλογές πριν από μια οριστική απόφαση κατεδάφισης ειδικά όταν αφορά οικοδομές με αρχιτεκτονική, ιστορική ή/και πολιτιστική αξία.

Ανησυχία για τη νεότερη αρχιτεκτονική κληρονομιά

Η προστασία της νεότερης και μοντέρνας αρχιτεκτονικής κληρονομιάς αποτελεί, σύμφωνα με το ΕΤΕΚ, σημαντική προτεραιότητα. Για τον σκοπό αυτό το Επιμελητήριο έχει συγκροτήσει Επιστημονική Επιτροπή για την Προστασία Ιστορικών Κτηρίων του 20ού αιώνα από Οπλισμένο Σκυρόδεμα, με αντικείμενο την παρακολούθηση, τεκμηρίωση και προώθηση μέτρων προστασίας αξιόλογων οικοδομών.

Το Επιμελητήριο εκφράζει ιδιαίτερη ανησυχία για το γεγονός ότι ανάμεσα στις οικοδομές που επηρεάζονται από τις διαδικασίες ελέγχου και χαρακτηρισμού ως επικίνδυνες περιλαμβάνονται κτίρια με αρχιτεκτονική και ιστορική αξία. Σε ορισμένες περιπτώσεις πρόκειται για ήδη διατηρητέες οικοδομές, ενώ άλλες ενδέχεται να πληρούν τα κριτήρια για μελλοντικό χαρακτηρισμό ως διατηρητέες.

Όπως σημειώνει, η άμεση ανάγκη διαχείρισης της επικινδυνότητας δεν θα πρέπει να οδηγήσει στην απώλεια κτιρίων σημαντικής αξίας, τα οποία θα μπορούσαν, υπό προϋποθέσεις, να αποκατασταθούν και να διατηρηθούν.

Θεσμικό κενό

Το ΕΤΕΚ επισημαίνει ότι ιδιαίτερα ευάλωτες είναι οι ιστορικές οικοδομές του 20ού αιώνα από οπλισμένο σκυρόδεμα, οι οποίες αποτελούν σημαντικό μέρος του κτιστού περιβάλλοντος της Κύπρου, παρουσιάζουν πλέον προβλήματα γήρανσης και έχουν χαμηλά επίπεδα θεσμικής προστασίας.

Σύμφωνα με το Επιμελητήριο, ο περί Ρυθμίσεως Οδών και Οικοδομών Νόμος (Κεφ. 96), και ειδικότερα το άρθρο 15Γ, προβλέπει πρόσθετες διασφαλίσεις πριν από εργασίες ή κατεδάφιση διατηρητέων και παραδοσιακών οικοδομών. Ωστόσο, οι ίδιες προστατευτικές πρόνοιες δεν καλύπτουν ρητά μεγάλο μέρος της νεότερης αρχιτεκτονικής κληρονομιάς του 20ού αιώνα, η οποία δεν έχει ακόμη χαρακτηριστεί ως διατηρητέα και βρίσκεται εκτός περιοχών ειδικού χαρακτήρα.

Το ΕΤΕΚ θεωρεί ότι αυτό το θεσμικό κενό αυξάνει τον κίνδυνο απώλειας αξιόλογων κτιρίων.

Οι εισηγήσεις του ΕΤΕΚ

Για την αντιμετώπιση του ζητήματος, το Επιμελητήριο εισηγείται σειρά μέτρων στο πλαίσιο των υφιστάμενων διαδικασιών:

· Κατά την αξιολόγηση των οικοδομών να καταγράφεται κατά πόσον πρόκειται για διατηρητέες ή αξιόλογες οικοδομές, με αξιοποίηση των διαθέσιμων δεδομένων του Τμήματος Πολεοδομίας και Οικήσεως μέσω της πύλης του Τμήματος Πολεοδομίας και Οικήσεως (με την ενεργοποίηση του επιπέδου «Πολιτιστική Κληρονομιά»).

· Να καθοριστούν σαφή επίπεδα ή κατηγορίες επικινδυνότητας, ώστε να διαφοροποιούνται οι περιπτώσεις άμεσου κινδύνου κατάρρευσης από άλλες μορφές κινδύνου, όπως αποκολλήσεις υλικών από όψεις κτιρίων.

· Στις επιστολές των ΕΟΑ προς τους ιδιοκτήτες να αναφέρεται εάν η οικοδομή είναι διατηρητέα, καθώς και η σχετική πρόνοια του άρθρου 15Γ του περί Ρυθμίσεως Οδών και Οικοδομών Νόμου.

· Πριν από οποιαδήποτε οριστική απόφαση κατεδάφισης διατηρητέων ή αξιόλογων οικοδομών, όπου δεν υπάρχει άμεσος κίνδυνος κατάρρευσης, να προηγείται εξειδικευμένη τεχνική αξιολόγηση από κατάλληλα καταρτισμένους μηχανικούς.

· Να εξετάζονται πρώτα προσωρινά μέτρα αντιμετώπισης της επικινδυνότητας, όπως υποστηρίξεις, αντιστηρίξεις, προστατευτικές περιφράξεις ή περιορισμός πρόσβασης, όπου αυτά είναι τεχνικά εφικτά και επαρκή για τη διαχείριση της επικινδυνότητας.

· Να παρέχεται εύλογος χρόνος για τεκμηριωμένη αξιολόγηση σε περιπτώσεις όπου δεν υπάρχει άμεσος κίνδυνος.

· Σε περίπτωση που τελικά εγκρίνεται κατεδάφιση, να καθίσταται υποχρεωτική η φωτογραφική καταγραφή της οικοδομής πριν από την κατεδάφιση και η υποβολή της στον αρμόδιο ΕΟΑ.

Σε μακροπρόθεσμο επίπεδο, το ΕΤΕΚ εισηγείται να εξεταστεί η επέκταση των διασφαλίσεων του άρθρου 15Γ ώστε να καλύπτουν και αξιόλογες οικοδομές με τεκμηριωμένη αρχιτεκτονική ή ιστορική αξία, οι οποίες δεν έχουν ακόμη χαρακτηριστεί επισήμως ως διατηρητέες.

Το Επιμελητήριο ξεκαθαρίζει ότι στόχος των εισηγήσεών του δεν είναι η καθυστέρηση των διαδικασιών αντιμετώπισης επικίνδυνων οικοδομών, αλλά η διασφάλιση ότι οι αποφάσεις λαμβάνονται με τεχνική επάρκεια, επαρκή τεκμηρίωση και πλήρη επίγνωση των συνεπειών τους τόσο για την ασφάλεια των πολιτών όσο και για τη διατήρηση της αρχιτεκτονικής κληρονομιάς. Παράλληλα, δηλώνει έτοιμο να συνεργαστεί με τους ΕΟΑ και τις αρμόδιες υπηρεσίες για την ετοιμασία κατευθυντήριων οδηγιών για τις περιπτώσεις που συντρέχουν

ζητήματα επικινδυνότητας και ανάγκης προστασίας διατηρητέων/αξιόλογων οικοδομών και την υποστήριξη της αξιολόγησης σύνθετων περιπτώσεων.