Από τον U Thant στον Γκουτέρες: Οι επισκέψεις των ΓΓ του ΟΗΕ στην Κύπρο και οι ηγέτες που συνάντησαν – Οι σταθμοί στην ιστορία του Κυπριακού

Ο Αντόνιο Γκουτέρες επιστρέφει στην Κύπρο σε μια νέα κρίσιμη καμπή του Κυπριακού. Ο Γενικός Γραμματέας των Ηνωμένων Εθνών θα βρίσκεται στο νησί από τις 27 έως τις 29 Ιουλίου, για επαφές με τους δύο ηγέτες και άλλους εμπλεκόμενους φορείς, στο πλαίσιο των προσπαθειών για στήριξη της ειρηνευτικής διαδικασίας.

Η νέα αυτή επίσκεψη αποκτά ιδιαίτερο συμβολισμό, καθώς αποτελεί την πρώτη παρουσία Γενικού Γραμματέα του ΟΗΕ στην Κύπρο μετά τον Μπαν Κι-μουν το 2010 και έρχεται σε μια περίοδο κατά την οποία επιχειρείται να δημιουργηθεί νέα δυναμική στο Κυπριακό.

Ο Γκουτέρες έχει ήδη συνδέσει το όνομα του με μια από τις σημαντικότερες σύγχρονες στιγμές του Κυπριακού, τη Διάσκεψη του Κραν Μοντανά το 2017. Τότε, Πρόεδρος της Κυπριακής Δημοκρατίας ήταν ο Νίκος Αναστασιάδης, ενώ από την τουρκοκυπριακή πλευρά ηγέτης ήταν ο Μουσταφά Ακιντζί. Η διαδικασία έφτασε σε κρίσιμο σημείο, χωρίς όμως να καταλήξει σε συμφωνία.

U Thant – Η περίοδος της κρίσης του 1964

Η πρώτη επίσκεψη Γενικού Γραμματέα του ΟΗΕ στην Κύπρο πραγματοποιήθηκε από τον U Thant, μετά την ανάπτυξη της Ειρηνευτικής Δύναμης των Ηνωμένων Εθνών (UNFICYP) το 1964, σε μια περίοδο έντονης αστάθειας στο νησί.

Την περίοδο εκείνη της μεγάλης έντασης μεταξύ Ελληνοκυπρίων και Τουρκοκυπρίων, που οδήγησε στην ανάπτυξη της UNFICYP το 1964, Πρόεδρος της Κυπριακής Δημοκρατίας ήταν ο Αρχιεπίσκοπος Μακάριος Γ΄, ενώ η τουρκοκυπριακή κοινότητα εκπροσωπείτο από τον αντιπρόεδρο Φαζίλ Κιουτσούκ και στη συνέχεια από την τουρκοκυπριακή ηγεσία που είχε διαμορφωθεί μετά τα γεγονότα του 1963-1964.

Kurt Waldheim – Μετά την εισβολή του 1974

Ο Kurt Waldheim επισκέφθηκε την Κύπρο τρεις φορές κατά τη δεκαετία του 1970, σε μια από τις πιο δύσκολες περιόδους της σύγχρονης ιστορίας του νησιού, μετά το πραξικόπημα και την τουρκική εισβολή του 1974.

Στις επαφές του είχε απέναντί του τον Πρόεδρο της Δημοκρατίας Αρχιεπίσκοπο Μακάριο Γ΄ και αργότερα τον Σπύρο Κυπριανού, ενώ από τουρκοκυπριακής πλευράς συνομιλούσε με τον Ραούφ Ντενκτάς, ο οποίος είχε αναδειχθεί ως ηγέτης των Τουρκοκυπρίων.

Οι επισκέψεις Waldheim είχαν ως βασικό στόχο την αποφυγή περαιτέρω κλιμάκωσης, τη στήριξη της ειρηνευτικής δύναμης και την προώθηση πολιτικής διαδικασίας.

Boutros Boutros-Ghali – Οι «Ιδέες Γκάλι» και η προσπάθεια λύσης

Στις αρχές της δεκαετίας του 1990, ο Boutros Boutros-Ghali επισκέφθηκε την Κύπρο στο πλαίσιο της προσπάθειάς του για προώθηση μιας συνολικής λύσης.

Την περίοδο εκείνη Πρόεδρος της Κυπριακής Δημοκρατίας ήταν ο Γιώργος Βασιλείου, ενώ αργότερα στις διαδικασίες εμπλέκεται ο Γλαύκος Κληρίδης. Από την τουρκοκυπριακή πλευρά, βασικός συνομιλητής παρέμενε ο Ραούφ Ντενκτάς.

Οι λεγόμενες «Ιδέες Γκάλι» αποτέλεσαν μια από τις σημαντικές πρωτοβουλίες των Ηνωμένων Εθνών για γεφύρωση των διαφορών, χωρίς όμως να οδηγήσουν σε τελική συμφωνία.

Kofi Annan – Η εποχή του Σχεδίου Ανάν

Οι επισκέψεις του Kofi Annan το 2002 και το 2003 πραγματοποιήθηκαν σε μια από τις σημαντικότερες περιόδους του Κυπριακού.

Τότε Πρόεδρος της Κυπριακής Δημοκρατίας ήταν ο Γλαύκος Κληρίδης, ενώ από τουρκοκυπριακής πλευράς ηγέτης ήταν ο Ραούφ Ντενκτάς.

Ο Kofi Annan ανέλαβε προσωπικά την προσπάθεια επίτευξης συμφωνίας, η οποία οδήγησε στην κατάθεση του Σχεδίου Ανάν και τελικά στα δημοψηφίσματα του 2004. Λίγο πριν από αυτά, Πρόεδρος της Δημοκρατίας είχε αναλάβει ο Τάσσος Παπαδόπουλος, ενώ η τουρκοκυπριακή ηγεσία πέρασε στον Μεχμέτ Αλί Ταλάτ.

Ban Ki-moon – Οι συνομιλίες Χριστόφια - Ταλάτ

Το 2010 ο Ban Ki-moon επισκέφθηκε την Κύπρο, σε μια προσπάθεια ενίσχυσης των απευθείας συνομιλιών.

Στην Προεδρία της Κυπριακής Δημοκρατίας βρισκόταν ο Δημήτρης Χριστόφιας, ενώ Τουρκοκύπριος ηγέτης ήταν ο Μεχμέτ Αλί Ταλάτ.

Η περίοδος εκείνη χαρακτηρίστηκε από εντατικές συνομιλίες, με στόχο την επίτευξη συμφωνίας μέσα από τη διαδικασία υπό την αιγίδα των Ηνωμένων Εθνών.

António Guterres – 2026: Η επιστροφή του Γενικού Γραμματέα του ΟΗΕ στην Κύπρο μετά από χρόνια

Ο Αντόνιο Γκουτέρες έχει συνδέσει το όνομά του με το Κυπριακό από το 2017 και τη Διάσκεψη του Κραν Μοντανά, όπου οι συνομιλίες έφτασαν σε κρίσιμο σημείο.

Ο Αντόνιο Γκουτέρες επιστρέφει στην Κύπρο σε μια νέα κρίσιμη καμπή του Κυπριακού. Ο Γενικός Γραμματέας των Ηνωμένων Εθνών θα βρίσκεται στο νησί από τις 27 έως τις 29 Ιουλίου, για επαφές με τους δύο ηγέτες και άλλους εμπλεκόμενους φορείς, στο πλαίσιο των προσπαθειών για στήριξη της ειρηνευτικής διαδικασίας.

Η επίσκεψη αυτή έχει ιδιαίτερο συμβολισμό, καθώς ο Γκουτέρες είχε πρωταγωνιστικό ρόλο στη Διάσκεψη του Κραν Μοντανά το 2017, μια από τις σημαντικότερες προσπάθειες των τελευταίων ετών για επίλυση του Κυπριακού.

Τότε, Πρόεδρος της Κυπριακής Δημοκρατίας ήταν ο Νίκος Αναστασιάδης, ενώ από την τουρκοκυπριακή πλευρά ηγέτης ήταν ο Μουστάφα Ακιντζί. Η διαδικασία έφτασε σε κρίσιμο σημείο, χωρίς όμως να καταλήξει σε συμφωνία.

Τα επόμενα χρόνια η πολιτική πραγματικότητα άλλαξε. Το 2020 την ηγεσία της τουρκοκυπριακής κοινότητας ανέλαβε ο Ερσίν Τατάρ, ο οποίος ακολούθησε διαφορετική προσέγγιση στο Κυπριακό, ενώ στην Κυπριακή Δημοκρατία, μετά την ολοκλήρωση της θητείας Αναστασιάδη, Πρόεδρος εξελέγη το 2023 ο Νίκος Χριστοδουλίδης.

Η νέα άφιξη του Γενικού Γραμματέα του ΟΗΕ πραγματοποιείται πλέον με νέα δεδομένα, καθώς μετά τις τελευταίες εξελίξεις στην τουρκοκυπριακή πλευρά η ηγεσία πέρασε στον Τουφάν Ερχιουρμάν.

Έτσι, ο Γκουτέρες επιστρέφει στην Κύπρο έχοντας απέναντί του μια νέα πολιτική πραγματικότητα: τον Πρόεδρο της Κυπριακής Δημοκρατίας Νίκο Χριστοδουλίδη και τον νέο Τουρκοκύπριο ηγέτη, Τουφάν Ερχιουρμάν.

Η παρουσία του Γκουτέρες προστίθεται σε μια μακρά ιστορική διαδρομή επισκέψεων Γενικών Γραμματέων του ΟΗΕ στην Κύπρο. Από τον U Thant το 1964, τον Kurt Waldheim μετά τα γεγονότα του 1974, τον Boutros Boutros-Ghali με τις «Ιδέες Γκάλι», τον Kofi Annan στην περίοδο του Σχεδίου Ανάν και τον Ban Ki-moon το 2010, κάθε επίσκεψη συνδέθηκε με μια διαφορετική καμπή του Κυπριακού.

Οι επισκέψεις αυτές ήταν λίγες, αλλά ποτέ τυχαίες. Κάθε φορά που ένας Γενικός Γραμματέας των Ηνωμένων Εθνών βρισκόταν στην Κύπρο, το μήνυμα ήταν ότι το Κυπριακό βρισκόταν σε μια περίοδο όπου η διεθνής κοινότητα επιχειρούσε να δώσει νέα ώθηση στον διάλογο.