Πλειάδες: Το πιο συγκλονιστικό ντοκιμαντέρ για την υπόθεση Μεταξά που (δεν) θα δείτε

Επτά χρόνια. Όσα και τα θύματα. Όσες και οι Πλειάδες, οι μυθολογικές Νύμφες που ο Δίας μεταμόρφωσε στον γνωστό αστερισμό προκειμένου να ξεφύγουν από τον Ωρίωνα (ο οποίος ειρωνικά κατέληξε και ο ίδιος αστερισμός, έτσι οι Πλειάδες βρέθηκαν να μοιράζονται αιώνια τον ουρανό με τον stalker τους). Απολύτως ταιριαστά, “Πλειάδες” είναι ο τίτλος του 7ωρου εξαιρετικά bingable έπους των Πάρη Προκοπίου και Ανδρέα Σιεηττάνη που παραμένει το πιο συγκλονιστικό ντοκιμαντέρ για την υπόθεση Μεταξά που... δεν θα δείτε ποτέ. Κι αυτό γιατί πέρα από μια μαραθώνια προβολή σε δύο μέρη το προσεχές Σαββατοκύριακο 16 & 17 Μαΐου στο Πάνθεον της Λευκωσίας ΚΑΝΕΝΑ κανάλι δεν δέχθηκε να το αγοράσει, ούτε καν το χρυσοπληρωμένο ΡΙΚ που απομυζά κάθε χρόνο 40 εκατ. από τα χρήματα του φορολογούμενου πολίτη για μισθούς και συντάξεις του υπεράριθμου προσωπικού του. Τα ασφαλιστικά μέτρα της οικογένειας του δράστη εναντίον δύο true crime σειρών που γύρισαν επεισόδια εμπνευσμένα από την υπόθεση (Στα όρια, Κάρμα) που είχαν ως αποτέλεσμα το πρώτο να μην μεταδοθεί ποτέ και το δεύτερο να προβληθεί στις αίθουσες σε μορφή ταινίας, δεν βοήθησαν καθόλου - η υπόθεση παραμένει τοξική για την τοπική τηλεόραση.

Η έμπνευση για τις “Πλειάδες” ήρθε, σύμφωνα με τον Πάρη Προκοπίου, από κάτι βαλίτσες, παρόμοιες με αυτές που περιείχαν τα θύματα του Μεταξά. Πίσω στο 2019 κι ενώ η υπόθεση είχε πλέον διελευκανθεί και όλα τα θύματα είχαν ανευρεθεί, ένας Ρουμάνος πόσταρε ότι βρήκε κάτι πεταμένες βαλίτσες σε φράγμα της Πάφου που περιείχαν τα προσωπικά αντικείμενα μιας κοπέλας από την Ασία. Παρά τις εκκλήσεις του άντρα να ερευνηθούν τα αντικείμενα από την Αστυνομία αυτό δεν συνέβη ποτέ. Το περιστατικό χαράχτηκε στη μνήμη του σκηνοθέτη με μια ζοφερή σκέψη να κολλάει στο μυαλό: μήπως δεν βρέθηκαν όλα τα θύματα του πρώτου Κύπριου serial killer; Με αυτή τη σκέψη προσέγγισε τον επίσης σκηνοθέτη Ανδρέα Σιεηττάνη και του πρότεινε την ιδέα του ντοκιμαντέρ, το οποίο ξεκίνησε ως one off, διάρκειας δύο ωρών το πολύ και εξελίχθηκε σε ένα 7ωρο μεγαθήριο με τρία χρόνια γυρισμάτων στην Κύπρο αλλά και σε Ρουμανία, Φιλιππίνες και Νεπάλ - τις χώρες καταγωγής των επτά θυμάτων. “Δεν υπολογίζαμε ποτέ ότι θα μας ανοίγονταν τόσες πόρτες, ότι θα βρίσκαμε τόσους μάρτυρες, ότι θα πηγαίναμε στο εξωτερικό, στις οικογένειες των νεκρών, ήταν ένα project που εξελισσόταν διαρκώς” μου είπαν οι δύο δημιουργοί στη συνέντευξή τους στον ραδιοφωνικό “Ανήμερο Πολίτη”. 

Κι όντως, οι “Πλειάδες” περιέχουν δύο μεγάλες επιτυχίες. Για πρώτη φορά εμφανίζονται και μιλάνε στενοί συγγενείς των θυμάτων που μοιράζονται συγκλονιστικές προσωπικές στιγμές και συναισθήματα - κάποιες από τις σκηνές είναι ιδιαίτερα φορτισμένες, είναι πρακτικά αδύνατο να μην δακρύσεις. Επίσης μιλούν -μέσω αναπαράστασης με ηθοποιό- στενοί συγγενείς του Νίκου Μεταξά “για πρώτη και τελευταία φορά” όπως τονίζεται. Οι συγκεκριμένες σκηνές προκαλούν έναν κυκεώνα αντικρουόμενων συναισθημάτων, ο θεατής καλείται να διαχειριστεί το εξαιρετικά δύσκολο καθήκον της “αποδοχής” της πλευράς του τέρατος ή τουλάχιστον εκείνων που βρίσκονταν δίπλα του όταν έσκασε η υπόθεση. Προς τιμήν όλων δεν γίνεται καμιά προσπάθεια αγιοποίησης ή ξεπλύματος από καμία πλευρά. Ακούμε απλά τις μαρτυρίες εκείνων που έχουν την ατυχία να συγγενεύουν με το τέρας - ό,τι κι αν συνεπάγεται αυτό. Και οι δύο πρωτιές είναι δυνατό υλικό και σίγουρα όχι εύκολο θέαμα. 

Το ίδιο και οι μαρτυρίες όλων όσοι έζησαν από κοντά την υπόθεση. Οι αστυνομικοί που συνέλαβαν, ανέκριναν και έσπασαν τελικά τον Μεταξά, οι πυροσβέστες και ένας από τους δύτες που συμμετείχαν στις έρευνες, δημοσιογράφοι που κάλυψαν τα γεγονότα. Για πρώτη φορά όλες αυτές οι μαρτυρίες συγκεντρωμένες, με πολλά νέα και σοκαριστικά στοιχεία και άγνωστες λεπτομέρειες (ειδικά η περιγραφή των ανακρίσεων) σε μια καθηλωτική αφήγηση που λειτουργεί σαν καλοκουρδισμένο θρίλερ και δεν έχει τίποτα να ζηλέψει από τα αντίστοιχα true crime ντοκιμαντέρ που βλέπουμε στο Netflix (το οποίο πιστεύω πως είναι το φυσικό περιβάλλον του). Οι δημιουργοί καταβάλλουν προσπάθεια αποστασιοποίησης από τα γεγονότα, τα οποία άλλωστε μιλούν από μόνα τους, όμως δεν μπορούν να αγνοήσουν τον θεσμικό ρατσισμό των αστυνομικών που αδιαφόρησαν για τα θύματα όταν εκείνα εξαφανίστηκαν και απαντούσαν στις αγωνιώδεις εκκλήσεις συγγενών και φίλων τους ότι “επήαν στα κατεχόμενα γιατί έτσι κάμνουν ούλες”. Οι μαρτυρίες των ανθρώπων που το άκουσαν με τα αυτιά τους παραμένουν γροθιά στο στομάχι - επτά χρόνια. Σε ένα επεισόδιο μιλάει και ο τέως πρόεδρος Νίκος Αναστασιάδης που επιρρίπτει ευθύνες στην τότε ηγεσία της Αστυνομίας (που ο ίδιος έπαυσε), βέβαια δεν επαναλαμβάνει την ξεδιάντροπη φράση “εμείς ζητήσαμε συγγνώμη κι ας ήσαν αλλοδαπές” με την οποία απάντησε τότε στους επικριτές του. 

Σε αντίθεση όμως με πολλά true crime docs εκεί έξω που ποντάρουν στον sensationalism, τον κιτρινισμό, τη γραφική βία και τον εκβιασμό συναισθήματος, οι “Πλειάδες” δεν επιστρατεύουν κανέναν από αυτούς τους μηχανισμούς. Αντίθετα εστιάζουν στα θύματα (κάθε επεισόδιο είναι επικεντρωμένο και σε ένα), δίνοντας όνομα, πρόσωπο και υπόσταση στους ανθρώπους που σε τέτοιες υποθέσεις συνήθως καταλήγουν αριθμοί ή στατιστικές ενώ το όνομα του δολοφόνου τους περνάει στην αθανασία. Κι αυτό είναι ίσως το σημαντικότερο επίτευγμα της συγκεκριμένης δουλειάς. 

Mary Rose Tiburcio 38 ετών από τις Φιλιππίνες, η κορούλα της Sierra Graze 6 ετών, η Arian Palanas Lozano 28 ετών από Φιλιππίνες, η Maricar Valdez Arquila 29 ετών επίσης από Φιλιππίνες, η Asmita Khadka Bista 30 ετών από το Νεπάλ η Livia Florentina Bunea 36 ετών από Ρουμανία και η κόρη της Elena Natalia Bunea 8 ετών. 

Δεν πρέπει να ξεχνάμε. Δείτε τις “Πλειάδες” στο Πάνθεον και πιέστε προς πάσα κατεύθυνση ώστε να αποκτηθεί από κάποιο κανάλι ή πλατφόρμα (μέχρι στιγμής έχει πωληθεί μόνο στην ΕΡΤ και ένα πολωνικό κανάλι) ώστε να αγγίξει το ευρύ κοινό που του αξίζει.