Για δεκαετίες, σχεδόν κάθε χρόνο, οι ειδήσεις καταγράφουν περιστατικά με μπαλκόνια που αποκολλούνται και πέφτουν, θέτοντας σε κίνδυνο περαστικούς, εικόνες που περνούν για λίγο από τα δελτία και μετά ξεχνιούνται.
Μέχρι τη στιγμή που η τραγωδία στη Γερμασόγεια ήρθε να υπενθυμίσει με τον πιο σκληρό τρόπο το μέγεθος του προβλήματος, μετατρέποντας ένα χρόνιο ζήτημα σε επείγουσα ανάγκη για άμεση δράση.
Η τραγωδία στη Γερμασόγεια, όπου η κατάρρευση πολυκατοικίας στοίχισε τη ζωή σε δύο ανθρώπους, άνοιξε με τον πιο οδυνηρό τρόπο έναν φάκελο που παρέμενε για χρόνια στα συρτάρια, τις επικίνδυνες οικοδομές που εξακολουθούν να κατοικούνται.
Σε όλες τις επαρχίες, οι Επαρχιακοί Οργανισμοί Αυτοδιοίκησης τρέχουν πλέον να καταγράψουν, να ελέγξουν και όπου απαιτείται να εκκενώσουν κτήρια που αποτελούν κίνδυνο για ενοίκους, περαστικούς και γειτονιές ολόκληρες.
Στην επαρχία Πάφου καταγράφονται συνολικά 226 ετοιμόρροπες ή επικίνδυνες οικοδομές, με το σοβαρότερο πρόβλημα να εντοπίζεται στον Δήμο Πάφου. Σύμφωνα με τον Πρόεδρο του ΕΟΑ Πάφου, Χαράλαμπο Πιττοκοπίτη, 70 πολυκατοικίες είχαν ήδη κηρυχθεί επικίνδυνες από τον Δήμο, ενώ 10 με 11 εξ αυτών βρίσκονται σε πιο σοβαρή κατάσταση.
Για μία πολυκατοικία, στην οποία διαμένουν περίπου 40 άτομα σε εννέα διαμερίσματα, ο ΕΟΑ Πάφου προχωρεί σε διάταγμα απαγόρευσης χρήσης. Όπως ανέφερε ο κ. Πιττοκοπίτης, θα γίνει δημοσίευση του διατάγματος, τοιχοκόλληση στην πολυκατοικία, ενημέρωση της Αστυνομικής Διεύθυνσης Πάφου και εμπλοκή του Γραφείου Ευημερίας για τη στέγαση των επηρεαζόμενων.
Την ίδια ώρα, για δεύτερη επικίνδυνη πολυκατοικία οι ιδιοκτήτες κατέθεσαν σχέδιο αποκατάστασης με μηχανικούς και δικηγόρους. Αν τα στοιχεία κριθούν επαρκή, θα δοθεί συγκεκριμένο χρονοδιάγραμμα επιδιόρθωσης. Διαφορετικά, θα ακολουθήσει και εκεί διάταγμα.
Ακόμη πιο περίπλοκη είναι η εικόνα στη Λάρνακα, όπου ο ΕΟΑ παρέλαβε στοιχεία για 565 δυνητικά επικίνδυνες οικοδομές. Από αυτές, 359 προέρχονται από την Επαρχιακή Διοίκηση, 104 από τον Δήμο Λάρνακας, 23 από την Αραδίππου, 36 από τα Λεύκαρα, 32 από τη Δρομολαξιά και 9 από την Αθηένου.
Ιδιαίτερη ανησυχία προκαλεί πολυκατοικία στην οποία διαμένουν περίπου 500 άτομα. Εκ πρώτης όψεως κρίθηκε ότι ενδέχεται να απαιτείται εκκένωση, ωστόσο αναμένεται έκθεση ιδιώτη μελετητή για να διαπιστωθεί η πραγματική στατική κατάσταση του κτηρίου. Στην πολυκατοικία διαμένουν Κύπριοι, αλλοδαποί, αλλά και πρόσωπα μέσω βραχυχρόνιας μίσθωσης τύπου Airbnb.
Ο Πρόεδρος του ΕΟΑ Λάρνακας, Άγγελος Χατζηχαραλάμπους, ξεκαθάρισε ότι εάν η έκθεση δείξει άμεσο κίνδυνο, θα κινηθούν οι διαδικασίες εκκένωσης. Την ίδια ώρα, υπογράμμισε ότι οι ΕΟΑ χρειάζονται δύο βασικά εργαλεία, νομοθεσία που να επιτρέπει άμεση δράση και οικονομικούς πόρους. «Ούτε το ένα, ούτε το άλλο έχουμε σήμερα», ανέφερε χαρακτηριστικά.
Στη Λεμεσό, όπου σημειώθηκε η φονική κατάρρευση, οι αρμόδιες αρχές βρίσκονται υπό πίεση. Στη Γερμασόγεια, ο ΕΟΑ Λεμεσού τοποθέτησε προειδοποιητικές πινακίδες σε οκτώ κατοικημένες οικοδομές που κρίθηκαν επικίνδυνες.
Σε μία από αυτές, όπου η κατάσταση χαρακτηρίζεται τραγική, με φθορές, σκουπίδια, κακή τοιχοποιία και χωρίς ανελκυστήρα, δόθηκε προθεσμία εκκένωσης. Εάν δεν υπάρξει συμμόρφωση, αναμένεται προσφυγή στο δικαστήριο για διάταγμα υποχρεωτικής έξωσης.
Χαρακτηριστική είναι η μαρτυρία επαγγελματία που διατηρεί επιχείρηση στο ισόγειο πολυκατοικίας εδώ και 46 χρόνια. Όπως ανέφερε, το κατάστημά του είχε ήδη πληγεί από πτώση μπαλκονιού το 2019, ενώ ο ίδιος αναγκάστηκε να βάλει σκέπαστρο για να προστατεύσει περαστικούς και πελάτες. «Οι ιδιοκτήτες έπρεπε να είναι όλοι μέσα αυτή τη στιγμή, όχι να έρχονται τώρα και να μου λένε να φύγω έξω, να φύγω έξω να πάω πού;», είπε.
Παράλληλα, το Υπουργείο Εσωτερικών προχωρεί με το σχέδιο «κτίΖΩ», το οποίο αφορά επικίνδυνες προσφυγικές πολυκατοικίες. Οι πρώτες δύο νέες πολυκατοικίες, σε Λατσιά και Στρόβολο, αναμένεται να παραδοθούν εντός των επόμενων εβδομάδων.
Το σχέδιο ξεκίνησε το 2023, όταν 43 προσφυγικές πολυκατοικίες κρίθηκαν ακατάλληλες, εκ των οποίων 20 χαρακτηρίστηκαν άμεσα κατεδαφιστέες. Πέραν των δύο που παραδίδονται, άλλες τρεις βρίσκονται υπό ανέγερση σε Πλατύ, Ανθούπολη και Λατσιά.
Ωστόσο, παραμένουν προβλήματα, καθώς σε ορισμένες περιπτώσεις ένοικοι αρνούνται να αποχωρήσουν από επικίνδυνες πολυκατοικίες, καθυστερώντας την εφαρμογή του σχεδίου και δημιουργώντας ζήτημα ασφάλειας.
Παγκύπρια, οι ΕΟΑ κληρονόμησαν από δήμους και επαρχιακές διοικήσεις έναν κατάλογο με 1.287 επικίνδυνες οικοδομές, χωρίς να υπολογίζονται τουρκοκυπριακές κατοικίες και υποστατικά. Οι περισσότερες εντοπίζονται σε Λευκωσία και Λεμεσό, ενώ ο πραγματικός αριθμός εκτιμάται ότι είναι μεγαλύτερος.
Το ισχύον νομικό πλαίσιο επιτρέπει στις αρχές να εκδίδουν ειδοποιήσεις, να ζητούν εκκένωση, να λαμβάνουν μέτρα άρσης επικινδυνότητας, να επιβάλλουν πρόστιμα και να κινούν διαδικασίες εναντίον ιδιοκτητών. Ωστόσο, στην πράξη, οι διαδικασίες είναι χρονοβόρες, οι ειδοποιήσεις συχνά δεν επιδίδονται, οι ιδιοκτήτες δεν εντοπίζονται ή αδιαφορούν και οι ΕΟΑ καλούνται να διαχειριστούν κοινωνικά εκρηκτικές καταστάσεις χωρίς επαρκή εργαλεία.
Ο Υπουργός Εσωτερικών Κωνσταντίνος Ιωάννου εισηγείται τη δημοσιοποίηση των επικίνδυνων οικοδομών, με πρακτική τύπου «Name & Shame», ώστε να ενημερώνονται ένοικοι και πολίτες και να ασκηθεί πίεση στους ιδιοκτήτες.
Στη Βουλή εκκρεμούν τροποποιήσεις που προβλέπουν, μεταξύ άλλων, απλούστερη επίδοση ειδοποιήσεων, δυνατότητα κατεδάφισης, μονομερή δικαστικά διατάγματα για άμεση εκκένωση, απαγόρευση χρήσης ή ενοικίασης επικίνδυνων οικοδομών, διακοπή νερού και ρεύματος, σφράγιση κτηρίων και αύξηση προστίμων μέχρι €40.000.
Το μεγάλο ερώτημα, ωστόσο, παραμένει, θα υπάρξει αυτή τη φορά αποφασιστικότητα ή θα συνεχιστεί η ίδια αλυσίδα προειδοποιήσεων, καθυστερήσεων και ευθυνών που χάνονται μέχρι την επόμενη τραγωδία;
Ακολουθήστε το Tothemaonline.com στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις
Με την αντίστροφη μέτρηση για τις βουλευτικές εκλογές να έχει εισέλθει στην τελική ευθεία, το ενδιαφέρον δεν περιορίζεται πλέον στους ισχυρούς παίκτες του πολιτικού σκηνικού. Αντίθετα, η πιο σκληρή και αβέβαιη μάχη δίνεται από τα μικρά κόμματα, τα οποία βρίσκονται αντιμέτωπα με ένα ωμό δίλημμα: κοινοβουλευτική επιβίωση ή πολιτική περιθωριοποίηση.
