Συνάντηση στη σκιά του αδιεξόδου: Μπορεί το τετ-α-τετ Χριστοδουλίδη–Έρχιουρμαν να σπάσει τον πάγο ή οδηγούμαστε σε νέο ναυάγιο;

Παρά τις περιορισμένες προσδοκίες για άμεσα αποτελέσματα, η συνάντηση θεωρείται κομβική για τη διατήρηση της όποιας δυναμικής και για τη διερεύνηση των προθέσεων των δύο πλευρών μετά τις πρόσφατες επαφές τους με τον Γενικό Γραμματέα των Ηνωμένα Έθνη, Αντόνιο Γκουτέρες.

Στο τραπέζι της συζήτησης δεν αναμένεται να τεθούν μόνο διαδικαστικά ζητήματα, αλλά κυρίως η ουσία: κατά πόσο υπάρχει πραγματικό περιθώριο επανεκκίνησης των διαπραγματεύσεων και υπό ποιες προϋποθέσεις. Η κάθε πλευρά προσέρχεται με τις δικές της αναγνώσεις για το τι ειπώθηκε στις συναντήσεις με τον ΟΗΕ, αλλά και με διαφορετικές πολιτικές στοχεύσεις, που καθιστούν την εξίσωση εξαιρετικά σύνθετη.

«Βασικός στόχος που ζήτησα αυτή τη συνάντηση είναι να έχουμε μια ανταλλαγή απόψεων για όσα συζήτησα με τον Γενικό Γραμματέα των Ηνωμένων Εθνών, για το πώς θα υπάρξει ουσιαστική πρόοδος προς την κατεύθυνση της επανέναρξης των συνομιλιών και της επίλυσης του Κυπριακού», είχε δηλώσει ο Πρόεδρος Χριστοδουλίδης, σημειώνοντας ότι «αυτός είναι ο βασικός στόχος για τον οποίο ζήτησα τη συνάντηση, χωρίς να αποκλείω οτιδήποτε άλλο, αν ο κ. Ερχιουρμάν επιθυμεί να θέσει κάποια άλλα θέματα».

Από πλευράς Λευκωσίας, το μήνυμα που εκπέμπεται, είναι ότι υπάρχει ετοιμότητα για ουσιαστική εμπλοκή, εφόσον διαπιστωθεί ανάλογη διάθεση και από την άλλη πλευρά. Όπως χαρακτηριστικά ανέφερε ο Αναπληρωτής Κυβερνητικός Εκπρόσωπος, η προσέλευση του Προέδρου της Δημοκρατίας, γίνεται «με την απαραίτητη πολιτική βούληση και δημιουργική προσέγγιση, με στόχο την επανέναρξη των απευθείας διαπραγματεύσεων εντός του συμφωνημένου πλαισίου». Πρόκειται για μια διατύπωση που επιχειρεί να ισορροπήσει μεταξύ ρεαλισμού και προσδοκίας, αφήνοντας ανοιχτό το ενδεχόμενο προόδου χωρίς να καλλιεργεί υπερβολικές ελπίδες.

Στην ίδια κατεύθυνση, υπογραμμίζεται ότι «εάν και η άλλη πλευρά κινηθεί με την ίδια προσέγγιση τότε δημιουργούνται βάσιμες προσδοκίες για το επόμενο βήμα», μια φράση που μεταθέτει ουσιαστικά το βάρος της ευθύνης και προς την τουρκοκυπριακή πλευρά. Ταυτόχρονα, η αναφορά στην προσήλωση του Γενικού Γραμματέα των Ηνωμένων Εθνών ενισχύει την εικόνα ότι υπάρχει διεθνής κινητικότητα, έστω και χαμηλής έντασης, η οποία μπορεί να λειτουργήσει υποβοηθητικά.

Ωστόσο, η πραγματικότητα επί του εδάφους παραμένει δύσκολη. Η απουσία κοινών δηλώσεων στις προηγούμενες συναντήσεις και η έλλειψη συγκεκριμένων συγκλίσεων αποτυπώνουν το βάθος της διαφωνίας. Η τουρκική πλευρά συνεχίζει να προτάσσει τη λύση δύο κρατών, απομακρυνόμενη από το πλαίσιο της διζωνικής, δικοινοτικής ομοσπονδίας, το οποίο αποτελεί τη συμφωνημένη βάση των διαπραγματεύσεων υπό τον ΟΗΕ.

Σε αυτό το πλαίσιο, οι τοποθετήσεις του ΓΓ του ΑΚΕΛ Στέφανου Στεφάνου, έρχονται να προσθέσουν μια πιο αιχμηρή διάσταση στη δημόσια συζήτηση. Όπως σημειώνει, «το Κυπριακό βρίσκεται στο μακροβιότερο αδιέξοδο και, δυστυχώς, δεν διαφαίνεται προοπτική επανέναρξης των διαπραγματεύσεων». Ο Στέφανος Στεφάνου υποστηρίζει ότι η τακτική των Μέτρων Οικοδόμησης Εμπιστοσύνης, «αντί να δημιουργεί προοπτική μετατράπηκε σε εμπόδιο».

Η σημερινή συνάντηση, δεν αναμένεται να δώσει άμεσες απαντήσεις. Μπορεί, όμως, να λειτουργήσει ως βαρόμετρο προθέσεων. Θα καταδείξει αν υπάρχει έδαφος για ουσιαστικό διάλογο ή αν οι δύο πλευρές παραμένουν εγκλωβισμένες σε παράλληλες πορείες χωρίς σημείο σύγκλισης.