Ο Πρόεδρος Χριστοδουλίδης χαρακτήρισε τη συγκυρία «καθοριστική καμπή» τόσο για την Ευρωπαϊκή Ένωση όσο και για την ευρύτερη περιοχή της Ανατολικής Μεσογείου, επισημαίνοντας ότι η αστάθεια και η αβεβαιότητα στην Ευρώπη και στη Μέση Ανατολή δοκιμάζουν θεσμούς, συνεργασίες και ηγεσία, αλλά ταυτόχρονα δημιουργούν ευκαιρίες για βαθύτερη ευρωπαϊκή ολοκλήρωση.
«Είναι η στιγμή η Ευρώπη να καθορίσει και να αναδιαμορφώσει το μέλλον της μέσα από μια αποφασιστική και αδιαπραγμάτευτη πορεία προς την αυτονομία», ανέφερε, τονίζοντας ότι η αυτονομία δεν αποτελεί πλέον θεωρητική επιδίωξη αλλά «κινητήρια δύναμη για δράση» και το επόμενο βήμα της ευρωπαϊκής ολοκλήρωσης.
Ο Πρόεδρος ξεκαθάρισε ότι διαφωνεί με την άποψη ότι η ευρωπαϊκή αυτονομία είναι ανέφικτη, σημειώνοντας ότι πρόσφατα η Κύπρος απέδειξε στην πράξη ότι είναι εφικτή, με την άμεση ανταπόκριση κρατών μελών σε αίτημα για ενίσχυση της άμυνας και ασφάλειας της χώρας, μετά από περιστατικό με μη επανδρωμένο αεροσκάφος στις Βρετανικές Βάσεις.
Όπως ανέφερε, Ελλάδα, Γαλλία, Ιταλία, Ισπανία και Κάτω Χώρες ανταποκρίθηκαν άμεσα, αποστέλλοντας μέσα και προσωπικό, σε μια πράξη που, όπως είπε, «θα καταγραφεί στα βιβλία της ιστορίας» και συνιστά έμπρακτη εφαρμογή της ρήτρας αμοιβαίας συνδρομής του Άρθρου 42(7) της ΕΕ, έστω και χωρίς την επίσημη ενεργοποίησή του.
Ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας τόνισε ωστόσο ότι η Ευρώπη δεν πρέπει μόνο να μπορεί να επικαλείται το Άρθρο 42(7), αλλά να είναι και πλήρως έτοιμη να το εφαρμόσει αποτελεσματικά, καλώντας για τη δημιουργία των αναγκαίων μηχανισμών, ώστε η Ένωση να ανταποκρίνεται άμεσα και αποφασιστικά σε περιπτώσεις κρίσεων.
Ιδιαίτερη έμφαση έδωσε στον ρόλο της Κύπρου ως κράτους μέλους στην νοτιοανατολική άκρη της ΕΕ και ως αναπόσπαστου μέρους της Ανατολικής Μεσογείου και της Μέσης Ανατολής. Όπως ανέφερε, η Κύπρος λειτουργεί ως γέφυρα μεταξύ της Ευρωπαϊκής Ένωσης και της περιοχής, με βαθιά γνώση των γεωπολιτικών δυναμικών λόγω γεωγραφίας, εγγύτητας και μακροχρόνιων διπλωματικών σχέσεων.
Σε αυτό το πλαίσιο, υπογράμμισε ότι η Κυπριακή Προεδρία είχε θέσει εξαρχής ως προτεραιότητα την ενίσχυση των σχέσεων με τη Μέση Ανατολή και τον Κόλπο, καθώς και την προώθηση της θαλάσσιας ασφάλειας, επισημαίνοντας ότι η προσέγγιση αυτή καθίσταται ακόμη πιο κρίσιμη υπό το φως των πρόσφατων εξελίξεων στην περιοχή.
Ο Πρόεδρος Χριστοδουλίδης κατέστησε για ακόμη μια φορά σαφές πως ο διαχρονικός ρόλος της Κύπρου είναι ανθρωπιστικός, δρώντας ως ασφαλές καταφύγιο. «Πάντα μέρος της λύσης, ποτέ μέρος του προβλήματος. Ένα κράτος μέλος που σε περιόδους κρίσης στέκεται ως ο φάρος της ΕΕ στην Ανατολική Μεσόγειο, που λειτουργεί ως κινητήρια δύναμη και φορέας διαλόγου και διπλωματίας. Ένας πυλώνας σταθερότητας, ασφάλειας και συνεργασίας. Όχι μόνο λόγω γεωγραφίας, αλλά λόγω συνειδητής πολιτικής επιλογής», είπε.
Ανακοίνωσε επίσης ότι η Κυπριακή Προεδρία θα φιλοξενήσει τον Απρίλιο Άτυπη Σύνοδο του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου στην Κύπρο, με τη συμμετοχή Ευρωπαίων ηγετών και εταίρων από τη Μέση Ανατολή, με στόχο όχι μόνο την ανταλλαγή απόψεων αλλά και την προώθηση συγκεκριμένων έργων περιφερειακής συνεργασίας.
Σε ό,τι αφορά το έργο της Προεδρίας, ο κ. Χριστοδουλίδης ανέφερε ότι κατά τους πρώτους τρεις μήνες έχουν σημειωθεί σημαντικές πρόοδοι, παρά τις προκλήσεις, επισημαίνοντας ότι η Ευρωπαϊκή Ένωση δεν «παγώνει» σε περιόδους κρίσεων αλλά επιταχύνει.
Ως βασικούς άξονες ανέδειξε την άμυνα και ασφάλεια, την ανταγωνιστικότητα, την ενεργειακή πολιτική, την κοινωνική συνοχή και τη διεύρυνση.
Ιδιαίτερη αναφορά έκανε στον πόλεμο της Ρωσίας κατά της Ουκρανίας, σημειώνοντας ότι αυτός κατέρριψε την ψευδαίσθηση της διαρκούς ειρήνης στην Ευρώπη και κατέστησε αναγκαία την ενίσχυση της ευρωπαϊκής άμυνας. Όπως ανέφερε, η ΕΕ έχει σημειώσει σημαντική πρόοδο τον τελευταίο χρόνο, ενώ η Κυπριακή Προεδρία προώθησε τη μετατροπή της απόφασης για δάνειο 90 δισεκατομμυρίων ευρώ προς την Ουκρανία σε νομικά κείμενα, εξασφαλίζοντας την έγκαιρη παροχή χρηματοδότησης.
Παράλληλα, επεσήμανε την πρόοδο στις κυρώσεις κατά της Ρωσίας, καθώς και στην έγκριση εθνικών σχεδίων στο πλαίσιο του προγράμματος SAFE, ενώ αναφέρθηκε και στις προσπάθειες για ολοκλήρωση του πακέτου ετοιμότητας στην άμυνα και προώθηση της στρατιωτικής κινητικότητας, με στόχο την ταχεία μεταφορά δυνάμεων εντός της ΕΕ.
Στον τομέα της μετανάστευσης, σημείωσε ότι στόχος είναι η πλήρης εφαρμογή του Συμφώνου για τη Μετανάστευση και το Άσυλο έως τον Ιούνιο του 2026, καθώς και η ενίσχυση της αποτελεσματικότητας των επιστροφών.
Σε σχέση με την ανταγωνιστικότητα, ο Πρόεδρος Χριστοδουλίδης τόνισε ότι αποτελεί βασική προτεραιότητα της Προεδρίας, συνδέοντάς την άμεσα με τη στρατηγική αυτονομία της Ένωσης. Αναφέρθηκε στις εργασίες για την απλούστευση των κανονισμών μέσω των λεγόμενων πακέτων «omnibus», καθώς και στην προώθηση νομοθετικών πρωτοβουλιών, περιλαμβανομένων αυτών για την τεχνητή νοημοσύνη και την ασφάλεια τροφίμων.
Ιδιαίτερη έμφαση έδωσε στην ενεργειακή πολιτική, υπογραμμίζοντας ότι η Ευρώπη πρέπει να αντιμετωπίσει τη μεταβλητότητα των τιμών ενέργειας και να ενισχύσει την ενεργειακή της κυριαρχία μέσω μιας πραγματικής Ενεργειακής Ένωσης. Όπως ανέφερε, αυτό απαιτεί επενδύσεις σε υποδομές και διασυνδέσεις, καθώς και προώθηση πρωτοβουλιών όπως το Πακέτο Δικτύων της ΕΕ.
Στον τομέα του εμπορίου, σημείωσε τη σημασία των συμφωνιών ελεύθερου εμπορίου, αναφερόμενος στις συμφωνίες με Mercosur και Ινδία ως σημαντικά επιτεύγματα, ενώ υπογράμμισε την ανάγκη για περαιτέρω συμφωνίες, ιδίως με τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα, καθώς και την επανεκκίνηση των συζητήσεων με τις ΗΠΑ.
Αναφερόμενος στη διεύρυνση, ο Πρόεδρος χαρακτήρισε τη διαδικασία ως το πιο επιτυχημένο εργαλείο εξωτερικής πολιτικής της ΕΕ και επιβεβαίωσε τη δέσμευση της Κυπριακής Προεδρίας στην προώθησή της, με πρόοδο σε χώρες όπως το Μαυροβούνιο, η Αλβανία, η Ουκρανία και η Μολδαβία.
Κλείνοντας, ο Πρόεδρος Χριστοδουλίδης υπογράμμισε ότι η Ευρώπη δεν μπορεί να επιλέγει πότε θα ηγηθεί, αλλά οφείλει να αναλαμβάνει δράση ιδιαίτερα σε δύσκολες στιγμές. «Η στιγμή για την Ένωση να ηγηθεί είναι τώρα», ανέφερε.
Παράλληλα, ο Πρόεδρος έστειλε μήνυμα σταθερότητας για την Κύπρο, τονίζοντας ότι η χώρα παραμένει ασφαλής και οικονομικά ισχυρή, με υψηλούς ρυθμούς ανάπτυξης, χαμηλή ανεργία και βιώσιμο δημόσιο χρέος, λειτουργώντας ως αξιόπιστος κόμβος σταθερότητας και συνδεσιμότητας στην Ανατολική Μεσόγειο.
«Οι κρίσεις μπορεί να διαμορφώνουν τη συγκυρία, αλλά δεν καθορίζουν την πορεία μας. Η πορεία μας είναι σαφής: μια Αυτόνομη Ένωση, ανοιχτή στον κόσμο», κατέληξε.
