Η εξέλιξη αυτή έρχεται μία ημέρα μετά τη νέα προειδοποίηση του προέδρου των Ηνωμένων Πολιτειών, Ντόναλντ Τραμπ, ότι η Ουάσινγκτον θα μπορούσε να παρέμβει εάν η βία κλιμακωθεί περαιτέρω. Παράλληλα, αναφορές για νέα επεισόδια και συγκρούσεις καταγράφονται σε πολλές περιοχές της χώρας, αν και το εκτεταμένο μπλακάουτ στο διαδίκτυο καθιστά δύσκολη την πλήρη εικόνα της κατάστασης.
Από την οικονομική διαμαρτυρία στη σύγκρουση με το καθεστώς
Οι κινητοποιήσεις ξέσπασαν στις 28 Δεκεμβρίου, αρχικά ως αντίδραση στην εκτόξευση του πληθωρισμού, την αύξηση του κόστους ζωής και τη γενικευμένη οικονομική δυσπραγία. Πολύ γρήγορα, ωστόσο, οι διαδηλώσεις απέκτησαν σαφή πολιτικό χαρακτήρα, με συνθήματα που αμφισβητούν ευθέως τη θεοκρατική διακυβέρνηση και τον ανώτατο ηγέτη Αγιατολάχ Αλί Χαμενεΐ.
Βίντεο που έχουν αναρτηθεί στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης –και των οποίων οι τοποθεσίες έχουν επαληθευτεί από το πρακτορείο Reuters– δείχνουν χιλιάδες ανθρώπους να συγκεντρώνονται σε συνοικίες της Τεχεράνης, να ανάβουν φωτιές στους δρόμους και να φωνάζουν συνθήματα όπως «Θάνατος στον δικτάτορα» και «Θάνατος στον Χαμενεΐ». Σε ένα από αυτά, από την περιοχή Σαανταταμπάντ, ακούγεται διαδηλωτής να δηλώνει ότι το πλήθος έχει «καταλάβει» την περιοχή.
Κρατικά μέσα ενημέρωσης, από την πλευρά τους, κάνουν λόγο για επιθέσεις «ταραχοποιών» σε δημόσια κτίρια. Σύμφωνα με την κρατική τηλεόραση, δημοτικό κτίριο στην πόλη Καράζ, δυτικά της Τεχεράνης, τυλίχθηκε στις φλόγες, ενώ μεταδόθηκαν εικόνες από κηδείες μελών των δυνάμεων ασφαλείας που σκοτώθηκαν σε επεισόδια στις πόλεις Σιράζ, Κομ και Χαμεντάν.
Βαρύς απολογισμός και μαζικές συλλήψεις
Η ιρανική οργάνωση ανθρωπίνων δικαιωμάτων HRANA αναφέρει ότι τουλάχιστον 50 διαδηλωτές και 15 μέλη των δυνάμεων ασφαλείας έχουν χάσει τη ζωή τους από την έναρξη των κινητοποιήσεων, ενώ περίπου 2.300 άνθρωποι έχουν συλληφθεί.
Ιδιαίτερα ανησυχητικές είναι οι μαρτυρίες από νοσοκομεία. Γιατρός στο βορειοδυτικό Ιράν δήλωσε ότι δεκάδες τραυματίες διαδηλωτές μεταφέρθηκαν για περίθαλψη, αρκετοί εκ των οποίων έφεραν σοβαρά τραύματα από ξυλοδαρμούς, κατάγματα και τραύματα στο κεφάλι. Σύμφωνα με την ίδια πηγή, τουλάχιστον 20 άτομα σε ένα νοσοκομείο είχαν δεχθεί πυρά με πραγματικά πυρομαχικά, πέντε εκ των οποίων υπέκυψαν στα τραύματά τους.
Αυτόπτης μάρτυρας στη δυτική χώρα ανέφερε τηλεφωνικά ότι μονάδες των Φρουρών της Επανάστασης είχαν αναπτυχθεί στην περιοχή και άνοιγαν πυρ, ζητώντας να διατηρήσει την ανωνυμία του για λόγους ασφαλείας. Το ημιεπίσημο πρακτορείο Tasnim ανακοίνωσε τη σύλληψη 100 «ένοπλων ταραχοποιών» στην πόλη Μπαχαρεστάν, κοντά στην Τεχεράνη.
Οι Φρουροί της Επανάστασης, ο στρατός και η «κόκκινη γραμμή»
Σε ανακοίνωσή τους που μεταδόθηκε από την κρατική τηλεόραση, οι Φρουροί της Επανάστασης κατηγόρησαν «τρομοκρατικές ομάδες» ότι στοχοποίησαν στρατιωτικές και αστυνομικές βάσεις τις τελευταίες δύο νύχτες, προκαλώντας θύματα και καταστροφές σε δημόσια και ιδιωτική περιουσία. Όπως τόνισαν, η διασφάλιση των επιτευγμάτων της Ισλαμικής Επανάστασης και η διατήρηση της εσωτερικής ασφάλειας αποτελούν αδιαπραγμάτευτη «κόκκινη γραμμή».
Αντίστοιχη ανακοίνωση εξέδωσε και ο στρατός, διαβεβαιώνοντας ότι θα προστατεύσει τα εθνικά συμφέροντα, τις στρατηγικές υποδομές και τη δημόσια περιουσία.
Παχλαβί, Τραμπ και διεθνείς πιέσεις
Σε αυτό το κλίμα, ο Ρεζά Παχλαβί, γιος του τελευταίου σάχη του Ιράν και εξόριστος στις ΗΠΑ, απηύθυνε μέσω βίντεο έκκληση για κλιμάκωση των κινητοποιήσεων, καλώντας τους πολίτες να καταλάβουν τα κέντρα των πόλεών τους και δηλώνοντας ότι προετοιμάζεται να επιστρέψει στη χώρα.
Ο γιος και διάδοχος του Σάχη του Ιράν, Μοχάμεντ Ρεζά Παχλαβί, ήταν μόλις 17 ετών όταν οι Φρουροί της Επανάστασης ανέτρεπαν τον πατέρα του και τον έστελναν στην εξορία, το 1979. Το όνειρο να κάτσει στον θρυλικό Θρόνου του Παγωνιού, ή Θρόνο του Ηλίου (ένα μέρος του, δηλαδή, που σώζεται σήμερα στο θησαυροφυλάκιο της Κεντρικής Τράπεζας του Ιράν), έμοιαζε μέχρι σήμερα τρελό.
Σήμερα, στα 65 του χρόνια, που το θεοκρατικό καθεστώς της Τεχεράνης σείεται συθέμελα, βλέποντας τους οργισμένους διαδηλωτές να καίνε ως και τον τάφο του Χομεϊνί, του ηγέτη και εμπνευστή της Επανάστασης, οι ελπίδες του έχουν για πρώτη φορά βάση.
Ο Ντόναλντ Τραμπ, πάντως, δήλωσε ότι δεν σκοπεύει προς το παρόν να συναντηθεί μαζί του, αφήνοντας να εννοηθεί ότι παρακολουθεί στενά τις εξελίξεις πριν λάβει περαιτέρω αποφάσεις. Ο Αμερικανός πρόεδρος έχει επανειλημμένα προειδοποιήσει ότι οι ΗΠΑ θα μπορούσαν να παρέμβουν υπέρ των διαδηλωτών, ενώ την Παρασκευή δήλωσε χαρακτηριστικά: «Ελπίζω οι διαδηλωτές στο Ιράν να παραμείνουν ασφαλείς, γιατί η κατάσταση είναι εξαιρετικά επικίνδυνη».
Παράλληλα, οι ιρανικές αρχές ανακοίνωσαν τη διοργάνωση μεγάλης φιλοκυβερνητικής συγκέντρωσης στην Τεχεράνη τη Δευτέρα, με στόχο την καταδίκη των «ταραχοποιών», ενώ φιλοκυβερνητικές κινητοποιήσεις έχουν ήδη καταγραφεί σε αρκετές πόλεις, αν και η έκτασή τους παραμένει ασαφής.