Ωστόσο, στο περιθώριο έχει αναπτυχθεί ένα άλλο, λιγότερο προβεβλημένο φαινόμενο: η χρήση της τεχνητής νοημοσύνης ως υποκατάστατου θεραπευτή ή συναισθηματικού συνομιλητή.
Αναφορικά με τους φοιτητές, οι ειδικοί επισημαίνουν πως, όταν κάποιος αισθάνεται ότι τον «θυμάται» μια μηχανή αλλά τον αγνοούν οι άνθρωποι, έχει διαρραγεί κάτι θεμελιώδες στη σχέση του με το εκπαιδευτικό σύστημα και τη μέριμνα, που πρέπει να λαμβάνει από το πανεπιστήμιο.
Όπως αποκαλύπτουν τα ερευνητικά δεδομένα, η συναισθηματική χρήση της τεχνητής νοημοσύνης από φοιτητές δεν αποτελεί περιθωριακή συμπεριφορά, αλλά αναπτύσσεται στο έδαφος αυξημένης μοναξιάς, ψυχικής επιβάρυνσης και έλλειψης ανθρώπινης διαθεσιμότητας στα πανεπιστήμια.
«Πρόσφατα, ένας μεταπτυχιακός φοιτητής που συμμετέχει στην ερευνητική μου ομάδα μου εκμυστηρεύτηκε, σχεδόν απολογητικά, ότι ορισμένες φορές απευθύνεται στο ChatGPT «ως συναισθηματικό δεκανίκι».
Όπως είπε, είχε την αίσθηση ότι τον κατανοούσε καλύτερα ακόμη και από τον θεραπευτή του. Όταν τον ρώτησα γιατί, η απάντησή του ήταν απλή: "Με θυμάται – τα προβλήματά μου, τις ιστορίες μου"», αναφέρει στο Times Higher Education η Agnieszka Piotrowska, ακαδημαϊκός, σκηνοθέτις και ψυχαναλυτική σύμβουλος ζωής, η οποία επιβλέπει διδακτορικούς φοιτητές στα πανεπιστήμια Oxford Brookes και Staffordshire ενώ είναι και ομιλήτρια TEDx με θέμα την οικειότητα και την τεχνητή νοημοσύνη.
Όπως προσθέτει δε η ίδια αναφορικά με τα όσα άκουσε από το φοιτητή της, «και οι δύο νιώσαμε μια αδιόρατη αμηχανία. Ίσως, αυτή η συζήτηση να ήταν δυνατή μόνο, επειδή η ψυχανάλυση αποτελεί βασικό πεδίο της ακαδημαϊκής μου ενασχόλησης.
Οι φοιτητές, υποτίθεται, δεν πρέπει να αναπτύσσουν συναισθηματικούς δεσμούς με λογισμικό. Οι πανεπιστημιακοί, αντίστοιχα, υποτίθεται ότι δεν αναγνωρίζουν τη μοναξιά που καθιστά τέτοιους δεσμούς νοητούς. Κι όμως, αυτή είναι η πραγματικότητα», καταλήγει.
Προς αποφυγή παρεξηγήσεων, προφανώς και δεν χρησιμοποιούν όλοι οι φοιτητές την τεχνητή νοημοσύνη με αυτόν τον τρόπο. Ορισμένοι, όμως, το κάνουν. Της εκμυστηρεύονται προσωπικές σκέψεις, αναζητούν παρηγοριά, θέτουν ερωτήματα, που ντρέπονται να απευθύνουν σε συμφοιτητές, διδάσκοντες ή συμβούλους ψυχικής υγείας.
Ίσως, μάλιστα, το πιο ανησυχητικό στοιχείο να μην είναι αυτή καθεαυτή η προσφυγή σε μια «μηχανή» αλλά η έλλειψη ανθρώπινης προσοχής, που ωθεί προς αυτήν, καθώς και το επίμονο αίσθημα ντροπής, που εξακολουθεί να συνοδεύει την ανθρώπινη αλληλεπίδραση με την τεχνητή νοημοσύνη.
Μεγάλη έρευνα του King’s College London, που δημοσιεύθηκε το 2024, κατέδειξε ότι οι σοβαρές δυσκολίες ψυχικής υγείας στους προπτυχιακούς φοιτητές έχουν σχεδόν τριπλασιαστεί σε σύγκριση με την περίοδο 2016–17.
Η φοιτητική μοναξιά έχει αυξηθεί με παρόμοιο ρυθμό. Σχεδόν τρία τέταρτα των ερωτηθέντων δήλωσαν ότι νιώθουν μοναξιά στο πανεπιστήμιο, ενώ ένα σημαντικό ποσοστό ανέφερε ότι δεν έχει κανέναν στενό φίλο.
Σε αυτό το κοινωνικό και συναισθηματικό περιβάλλον καθίσταται εφικτή – και για ορισμένους ακαταμάχητη – η ιδέα της «συντροφικότητας» μέσω τεχνητής νοημοσύνης.
Δεν πρόκειται για λόγο πανικού, αλλά καθίσταται σαφές ότι τα πανεπιστημιακά ιδρύματα οφείλουν να διευρύνουν την οπτική τους πέρα από τη μονοδιάστατη εμμονή με τη λογοκλοπή.
Οι νέοι μιλούν ήδη ανοιχτά για τις σχέσεις τους με την τεχνητή νοημοσύνη. Σε πρόσφατη διαδικτυακή συνεδρία ερωτήσεων και απαντήσεων στο Reddit με την ηγεσία της OpenAI συμμετείχαν περίπου 1.100 χρήστες.
Σχεδόν όλα τα ερωτήματα αφορούσαν παλαιότερες εκδόσεις του ChatGPT: «Γιατί η έκδοση 4 φαινόταν πιο «ανθρώπινη»; Θα μπορούσε να επανέλθει; Γιατί η έκδοση 5 δίνει την αίσθηση απόστασης;».
Τα δημογραφικά στοιχεία του Reddit είναι ενδεικτικά: το 44% των χρηστών είναι ηλικίας 18 έως 29 ετών – ακριβώς η ηλικιακή ομάδα, που φοιτά στα πανεπιστήμια.
Μελέτη του MIT Media Lab, που δημοσιεύθηκε τον Σεπτέμβριο του 2025, εξέτασε την κοινότητα του Reddit «MyBoyfriendIsAI» και κατέγραψε ένα αξιοσημείωτο εύρημα: οι περισσότεροι χρήστες δεν σκόπευαν να αναπτύξουν συναισθηματική σχέση με την τεχνητή νοημοσύνη.
Ξεκίνησαν να χρησιμοποιούν το ChatGPT για εργασίες ή επαγγελματικές ανάγκες και στην πορεία αναπτύχθηκε κάτι άλλο.
Όπως παρατήρησε ο ερευνητής Pat Pataranutaporn, «η συναισθηματική νοημοσύνη αυτών των συστημάτων είναι αρκετά ανεπτυγμένη, ώστε να παρασύρει ανθρώπους, που αρχικά αναζητούν απλώς πληροφορίες στη δημιουργία συναισθηματικών δεσμών. Και αυτό σημαίνει ότι μπορεί να συμβεί σε όλους μας».
Τα δεδομένα επιβεβαιώνουν την εκτεταμένη χρήση της τεχνητής νοημοσύνης από φοιτητές. Το 73% των φοιτητών στο Ηνωμένο Βασίλειο χρησιμοποιεί εργαλεία AI σε εβδομαδιαία βάση, ενώ περισσότεροι από ένας στους τρεις δηλώνουν ότι τα έχουν χρησιμοποιήσει για προσωπική ή συναισθηματική υποστήριξη.
Έρευνα του 2025 από τη Joi AI έδειξε ότι το 83% της Generation Z θεωρεί πως μπορεί να αναπτύξει ουσιαστική σχέση με ένα chatbot, ενώ το 80% δήλωσε ότι θα εξέταζε ακόμη και τον γάμο με ένα τέτοιο σύστημα, αν αυτό ήταν νομικά εφικτό.
Άλλη μελέτη κατέδειξε ότι περίπου ένας στους τέσσερις νέους ενήλικες πιστεύει ήδη ότι οι σύντροφοι τεχνητής νοημοσύνης θα μπορούσαν να αντικαταστήσουν τις ανθρώπινες σχέσεις.
«Θα μπορούσε κανείς να απορρίψει όλα τα παραπάνω ως παθολογικά φαινόμενα. Μια πιο ειλικρινής προσέγγιση, ωστόσο, είναι να τα αναγνωρίσει ως συμπτώματα. Όταν οι φοιτητές αισθάνονται ότι τους «θυμάται» μια μηχανή, ενώ οι άνθρωποι γύρω τους όχι, τότε κάτι έχει σπάσει στον άρρητο εκπαιδευτικό και κοινωνικό συμβόλαιο», δηλώνει η δρ Piotrowska.
Οι κίνδυνοι δεν είναι θεωρητικοί. Στις Ηνωμένες Πολιτείες έχουν ήδη κατατεθεί οκτώ αγωγές που συνδέουν τη χρήση του ChatGPT με αυτοκτονίες ή σοβαρή συναισθηματική βλάβη.
Το μοτίβο είναι παρόμοιο: ένας νέος ζητά αρχικά ακαδημαϊκή βοήθεια, η συνομιλία αποκτά προσωπικό χαρακτήρα, η τεχνητή νοημοσύνη απαντά με ήρεμη, καθησυχαστική και φαινομενικά ενσυναισθητική γλώσσα, η συναισθηματική εμπλοκή εντείνεται – και στη συνέχεια κάτι πηγαίνει τραγικά στραβά.
Το πρόβλημα δεν είναι η κακή πρόθεση. Είναι το γεγονός ότι τα σημερινά συστήματα τεχνητής νοημοσύνης δεν έχουν έννοια της βλάβης, δεν γνωρίζουν πότε πρέπει να σταματήσουν και δεν είναι εκπαιδευμένα στο πώς να συνομιλούν με ένα ευάλωτο άτομο.
Μπορούν να παράγουν θεραπευτικό ή απελπισμένο λόγο με την ίδια ευχέρεια, να ακούγονται συμπονετικά χωρίς να αντιλαμβάνονται το βάρος της ενσυναίσθησης. Κανένα φίλτρο δεν αρκεί για να αντιμετωπίσει αυτό το ζήτημα σε επιφανειακό επίπεδο.
Τα πανεπιστήμια καλούνται να διδάξουν όχι μόνο ψηφιακό, αλλά και σχεσιακό γραμματισμό, υποστηρίζουν οι ειδικοί. Οι φοιτητές χρειάζεται να μάθουν να αναγνωρίζουν τις προβολές, τις προσδοκίες και τις ευαλωτότητές τους μέσα σε τέτοιες αλληλεπιδράσεις.
Οι συνομιλίες με την τεχνητή νοημοσύνη μπορούν να αντιμετωπιστούν ως ευκαιρίες αναστοχαστικής μάθησης και όχι ως πηγή ιδιωτικής ντροπής.
Παράλληλα, είναι απαραίτητο να ανασυγκροτηθεί η βασική υποδομή ανθρώπινης προσοχής στην ανώτατη εκπαίδευση, αντί η φροντίδα να εκχωρείται, σε συστήματα που αδυνατούν να την προσφέρουν με ασφάλεια.
Το 2025, μια νεαρή Ιαπωνίδα πραγματοποίησε διαδικτυακή τελετή γάμου με τον «AI σύντροφό» της, εξηγώντας ότι αισθάνεται περισσότερο αποδεκτή από το chatbot απ’ ό,τι από έναν ανθρώπινο σύντροφο.
🔴 | Mujer japonesa de 32 años se casó con un personaje de IA que creó con ChatGPT. Después de que el personaje virtual "Klaus" le propusiera matrimonio, ella aceptó, poniendo fin a una relación de 3 años con su pareja, dice que la IA la entiende mejor. pic.twitter.com/uXTCvxE2mu
— Alerta Mundial (@AlertaMundoNews) November 12, 2025
Το περιστατικό αυτό θυμίζει το ντοκιμαντέρ «Married to the Eiffel Tower» (2008), το οποίο διερευνούσε πώς ορισμένοι άνθρωποι αναζητούν συναισθηματική σύνδεση με αντικείμενα όταν οι ανθρώπινες σχέσεις αποτυγχάνουν.
«Τέτοιες ιστορίες μπορεί να προκαλούν έκπληξη, αλλά δεν είναι παράλογες. Αποκαλύπτουν ανεκπλήρωτες ανάγκες», υποστηρίζει στο THE η ακαδημαϊκός, για να προσθέσει: «Το ζητούμενο δεν είναι να προσποιηθούμε ότι η οικειότητα με την τεχνητή νοημοσύνη αποτελεί περιθωριακή ιδιορρυθμία, ούτε να στιγματίσουμε τους φοιτητές για τους τρόπους με τους οποίους προσπαθούν να αντεπεξέλθουν. Το ζητούμενο είναι να υπάρξει σοβαρή και προσεκτική ανταπόκριση.
Μια μηχανή μπορεί να προσφέρει προσωρινά την αίσθηση ότι κάποιος ακούγεται. Μόνο οι άνθρωποι, όμως, μπορούν να προσφέρουν την αναγνώριση που αποτρέπει τη μοναξιά από το να παγιωθεί σε απόγνωση».
Η τάση προς τη συναισθηματική χρήση της ΑΙ καταγράφεται σε διεθνές επίπεδο ενώ η ανάπτυξη συναισθηματικής δέσμευσης με chatbots συνδέεται συχνά με μοναξιά, κοινωνική απομόνωση ή έλλειψη υποστήριξης – ακόμη κι αν δεν υποκαθίσταται πλήρως η ανθρώπινη επαφή.
Ειδικότερα, για τους νέους και τους φοιτητές ηλικίας 18–25 ετών, η χρήση της ΤΝ δεν είναι πλέον μόνο εργαλειακή – μπορεί να ξεκινούν τη χρήση AI για ακαδημαϊκούς λόγους (εργασίες, σημειώσεις, επεξηγήσεις), αλλά ένα σημαντικό ποσοστό μετατοπίζεται σε προσωπικές και συναισθηματικές συνομιλίες και χρησιμοποιεί την ΤΝ ως ασφαλή χώρο εξομολόγησης, χωρίς κοινωνικό ρίσκο.
Ενδιαφέρον παρουσιάζει το γεγονός ότι η «μνήμη» και η σταθερότητα λειτουργούν συναισθηματικά. Συγκεκριμένα, ένα επαναλαμβανόμενο εύρημα στις ποιοτικές μελέτες είναι ότι οι φοιτητές αποδίδουν μεγάλη σημασία στο ότι το AI «θυμάται» και βιώνουν τη συνομιλία ως προβλέψιμη, ήρεμη και μη επικριτική - χαρακτηριστικά, που συχνά απουσιάζουν από το πανεπιστημιακό περιβάλλον λόγω φόρτου, μαζικότητας και έλλειψης χρόνου.
Σύμφωνα με τους ειδικούς, η ΤΝ καλύπτει κενά, όχι επιθυμίες. Οι έρευνες δεν δείχνουν ότι οι φοιτητές προτιμούν την ΤΝ από τους ανθρώπους αλλά ότι στρέφονται σε αυτήν, όταν δεν βρίσκουν διαθέσιμη ανθρώπινη προσοχή ενώ τη χρησιμοποιούν για ερωτήματα που συνοδεύονται από ντροπή, άγχος ή φόβο αξιολόγησης.
Από τα δεδομένα προκύπτει, ότι η συναισθηματική προσκόλληση στην ΤΝ συμβαδίζει με υψηλά επίπεδα μοναξιάς αλλά δεν έχει αποδειχθεί ότι η ΤΝ προκαλεί τη μοναξιά.
Επίσης, όπως αποτυπώνεται στις μελέτες, οι φοιτητές δεν αντιλαμβάνονται πάντα τα όρια. Αν και πολλοί νέοι αναγνωρίζουν ότι «δεν είναι άνθρωπος», ταυτόχρονα αποδίδουν στο AI ενσυναίσθηση, φροντίδα και κατανόηση.
Σε αντίθεση με το Ηνωμένο Βασίλειο ή τις Ηνωμένες Πολιτείες, στην Ελλάδα δεν υπάρχουν ακόμη εκτενείς ποσοτικές έρευνες, που να εξετάζουν ειδικά τη συναισθηματική σχέση φοιτητών με την τεχνητή νοημοσύνη.
Ωστόσο, μια σειρά από ενδείξεις, συγκλίνουσες έρευνες και θεσμικά δεδομένα επιτρέπουν μια τεκμηριωμένη αποτύπωση του πλαισίου μέσα στο οποίο το φαινόμενο καθίσταται πιθανό και, σε ορισμένες περιπτώσεις, ήδη υπαρκτό.
Πιο αναλυτικά, όσον αφορά την ψυχική επιβάρυνση και μοναξιά στους Έλληνες φοιτητές, έρευνες και αναφορές των τελευταίων ετών - ιδίως μετά την πανδημία - δείχνουν ότι οι Έλληνες φοιτητές αναφέρουν αυξημένα επίπεδα άγχους, αβεβαιότητας και ψυχικής κόπωσης.
Η φοιτητική μοναξιά εντείνεται, ιδιαίτερα σε μεγάλα αστικά πανεπιστήμια, σε σχολές με μαζικά ακροατήρια και σε φοιτητές, που εργάζονται παράλληλα.
Η μακρά περίοδος τηλεκπαίδευσης, η οικονομική πίεση, η αβεβαιότητα γύρω από τις επαγγελματικές προοπτικές και η συρρίκνωση των άτυπων κοινοτήτων εντός των ιδρυμάτων έχουν περιορίσει σημαντικά την καθημερινή ανθρώπινη επαφή.
Αυτό το περιβάλλον είναι αντίστοιχο με εκείνο στο οποίο, διεθνώς, η τεχνητή νοημοσύνη αρχίζει να λειτουργεί ως «συναισθηματικός συνομιλητής».
Σημαντικό ρόλο έρχεται να παίξει, επίσης, η μαζικότητα και η περιορισμένη ανθρώπινη διαθεσιμότητα στο ελληνικό πανεπιστήμιο, καθώς οι αναλογίες διδασκόντων–φοιτητών είναι συχνά δυσανάλογες με αποτέλεσμα, η προσωπική επαφή με διδάσκοντες να είναι περιορισμένη και συνήθως επικεντρωμένη στην αξιολόγηση των φοιτητών.
Την ίδια στιγμή, οι επίσημες δομές ψυχολογικής υποστήριξης των Ιδρυμάτων είναι υποστελεχωμένες και συχνά άγνωστες στους φοιτητές.
Σε αυτό το πλαίσιο, ένα εργαλείο τεχνητής νοημοσύνης, που είναι πάντα διαθέσιμο, απαντά χωρίς καθυστέρηση, δεν αξιολογεί και δεν στιγματίζει, μπορεί εύκολα να μετατραπεί από εργαλείο μάθησης σε χώρο συναισθηματικής εκφόρτισης.
Η χρήση της ΤΝ και εργαλείων, όπως το ChatGPT, στην Ελλάδα, όπως καταδεικνύουν πανεπιστημιακές παρατηρήσεις, είναι ιδιαίτερα διαδεδομένη στους προπτυχιακούς και μεταπτυχιακούς φοιτητές.
Η αρχική χρήση αφορά κυρίως εργασίες, περιλήψεις και επεξηγήσεις, σταδιακά, όμως, ένα μέρος των φοιτητών χρησιμοποιεί την ΤΝ για προσωπικά ερωτήματα, άγχος εξετάσεων, υπαρξιακές ανησυχίες ή διαπροσωπικά ζητήματα.
Αυτό ακολουθεί το ίδιο μοτίβο που καταγράφεται διεθνώς: η συναισθηματική εμπλοκή δεν είναι πρόθεση, αλλά αποτέλεσμα επαναλαμβανόμενης και εξατομικευμένης αλληλεπίδρασης.
Ειδικότερα, στο ελληνικό πλαίσιο, καθοριστικής σημασίας είναι η «ντροπή». Η συναισθηματική χρήση της ΤΝ ενδέχεται να ενισχύεται από την επιφυλακτικότητα απέναντι στην ψυχοθεραπεία, η οποία - παρά τη βελτίωση - εξακολουθεί να συνοδεύεται από κοινωνικό στίγμα, την αίσθηση ότι τα προσωπικά προβλήματα «δεν ανήκουν» στον ακαδημαϊκό χώρο, τον φόβο έκθεσης ή παρερμηνείας από διδάσκοντες ή συμφοιτητές.
Από την πλευρά της, η τεχνητή νοημοσύνη προσφέρει έναν ιδιωτικό, μη ανθρώπινο συνομιλητή, κάτι που μπορεί να λειτουργήσει ανακουφιστικά αλλά και παραπλανητικά ως υποκατάστατο ανθρώπινης σχέσης.
Αποτέλεσμα; Τα ελληνικά πανεπιστήμια, όπως και τα περισσότερα ευρωπαϊκά, έχουν επικεντρωθεί κυρίως στη δεοντολογία χρήσης της ΤΝ (λογοκλοπή, εργασίες, εξετάσεις), στην τεχνική ή εργαλειακή διάσταση της ψηφιακής παιδείας.
Ωστόσο, απουσιάζει σχεδόν πλήρως η συζήτηση για τα συναισθηματικά όρια της χρήσης της ΤΝ, τη διαφορά ανάμεσα στην ενσυναίσθηση και την προσομοίωσή της, τον τρόπο με τον οποίο οι φοιτητές προβάλλουν ανάγκες και προσδοκίες σε αλγοριθμικά συστήματα.
Αυτό το κενό και η θεσμική σιωπή γύρω από τη συναισθηματική διάσταση της ψηφιακής ζωής, καθιστά τη συναισθηματική εμπλοκή των φοιτητών με την ΤΝ αόρατη – και άρα μη διαχειρίσιμη.
Ακολουθήστε το Tothemaonline.com στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις
Θέση για το βίντεο που τις τελευταίες ώρες κυκλοφορεί στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης και έχει προκαλέσει έντονες αντιδράσεις, έλαβε η Κυβέρνηση μέσω γραπτής δήλωσης του Κυβερνητικού Εκπροσώπου, κ. Κωνσταντίνου Λετυμπιώτη.
